Małgośka

1 sierpnia 2025 

Życie człowieka jest wielkim czekaniem. Czekanie to ciekawość, co będzie jutro i za rok. Czekanie to marzenia i pragnienia. Także –  strach i bezradność.  

Jak inaczej i najprościej nazwać zwykłe ludzkie uczucia? 

To, co wydarza się dziś i teraz, jutro już będzie historią. Nikt nie wie, co nam przyniesie jutro. A jednak wciąż czekamy. I z niecierpliwością snujemy plany, wymyślamy, kreujemy obraz naszych oczekiwań. Albo trzęsiemy się jak osika w jesieni, bo wizja różnych przemyśleń nas przeraża. Boimy się nadejścia krytycznej godziny i prawie zawsze marzymy, by jutro było lepiej.

Banalne. Każdy tak ma. Mniej czy bardziej intensywnie. Zależy od splotu wydarzeń, od naszej własnej emocjonalności, wyobraźni i empatii. 

Coś jednak sprawia, że nasze “czekania” są tak bardzo różne. 

Gdy byłam małą dziewczynką, podobnie jak wiele innych dzieci, czekałam na przyjście Mikołaja i Święta Bożego Narodzenia. Potem na przyjście wiosny, a jeszcze później na koniec roku szkolnego i wakacje. 

Czekałam na zbliżającą się (strasznie powoli) godzinę 6 po południu, kiedy ktoś czekał na mnie pod pomnikiem “Adasia” na Krakowskim Rynku. Dzień wydłużał się niemiłosiernie, wskazówki zegara prawie stały w miejscu. 

Kilka lat później był jeszcze miesiąc do ślubu. Czekałam. Pewnego dnia już tylko tydzień do daty porodu. Zawsze coś. 

Aż przychodzi dzień w życiu, gdy już nie bardzo chcemy czekać “na jutro”.  Może można by tak, z powrotem?  Powoli, krok za krokiem, do tyłu?..

Nie, nie można..

W  gramatycznym rozumieniu “czekać” można na wszystko: na kogoś, na coś. Słowo “czekanie” wymaga użycia przyimka – na, pod, obok, przy… Możemy tak określać miejsce, osobę, rzecz. 

“Oczekiwanie”  brzmi bardziej formalnie. W moim odczuciu – oczekiwanie – to proces czekania na coś co znam, co wiem, że się wydarzy, że nastąpi w najbliższym określonym czasie. Niezależnie czy to oczekiwane wydarzenie ma nastąpić jutro, czy za pół roku. 

Każda nasza godzina życia jest wypełniona. I nieważne czy jest świadomie zaplanowana czy nie – toczy się. Do przodu. 

Nikt z nas nie czeka na zły moment, na tragedię życiową. Czekamy w różnym sensie i na różne sposoby. Nawet kiedy jest trudno i smutno, wciąż liczymy, że jutro będzie lepiej…    

Jak więc przeżyć nieoczekiwaną tragedię. Tak wielką i tak nieprzewidywalną, że umysł ludzki nie potrafi jej ogarnąć, a co dopiero serce.

W chwili, gdy to piszę, minął dopiero tydzień od tragicznej nocy powodziowej w południowo – centralnej części Texasu. Piękne zielone tereny nad rzeką Guadalupe. Wymarzone ciche miejsce, zachęcające do odpoczynku, relaksu. Ulubione przez Teksańczyków na weekendowy wypoczynek, z dala od zgiełku wielkich miast jak Houston Dallas czy Austin.  

Właśnie tam, od stu lat organizuje się wakacyjny odpoczynek dla dzieci i młodzieży. “Camp Mystic”, prywatny letni obóz dla dziewcząt, jest jedną z części wielkiego bezwyznaniowego – chrześcijańskiego obozowiska rozciągającego się niemal w całym Hill Country w Teksasie. Wspaniałe miejsce, gdzie jeszcze niedawno uczestnikami obozu „Mystic Camp” było około 750 dziewczynek w wieku 7-17 lat, 108 opiekunów i dodatkowo wolontariuszy i pomocników przy różnych rodzajach prac. To fantastycznie wyposażony teren, gdzie dzieci i młodzież mogą nauczyć się wszystkiego – sportów letnich, jazdy konnej, wszelkiego rodzaju robótek artystycznych, muzyki, śpiewania, pływania… „Raj” – by wakacje tam spędzane na zawsze pamiętać.

Najbliżej rzeki Guadalupe położone były domki, w których umieszczono najmłodsze grupy  dziewczynek. Nie był to pierwszy raz. Organizacja i lokalizacja całego obozu dla wszystkich grup wiekowych zajmuje olbrzymi obszar, w różnych częściach tego “kawałka ziemi”. 

Dzieci przyjeżdżają tam nie tylko z Teksasu. Obóz jest drogi, ekskluzywny,  ale warto choć raz wyprawić tam swoje pociechy. 

Znam osobiście rodzinę, która przez wiele lat wysyłała tam swoje dzieci. Nasz wnuk jest najmłodszym uczestnikiem tych wakacji w ich rodzinie. Ma prawie 13 lat. Od kilku lat, każdego roku, przebywa na dwutygodniowym turnusie. Podobnie – jak wcześniej jego Mama, jej starsze siostry, bracia, kuzyni i rodzice. 

Turnus, na który miał pojechać, rozpoczynał się dwa tygodnie po tragicznych wydarzeniach…

Przemknęło mi przez myśl… a gdyby był tam kilka tygodni wcześniej? I natychmiast zawstydziłam się… Nie o nim, nie o mnie powinnam teraz myśleć… 

Obóz – od wielu dziesiątek lat ma swoje zasady. Wiek dziecka, organizację grup, rodzaje zajęć. Wszystko przemyślane, do najmniejszego szczegółu. Nie ma zabawy z telefonem, jest przyroda i radość wspólnej zabawy. Relacje między dziećmi, przyjaźnie. Ci, którzy przez wiele lat byli uczestnikami obozu, gdy osiągają wiek, który wyklucza ich z obozu jako uczestników, często zgłaszają się do pracy/pomocy jako pomocnicy i opiekunowie. Wydaje się, że nic nie może może zakłócić takiej sielanki…

Takie wakacje są mi bardzo bliskie. W młodości przez lata podobnie spędzałam wakacyjny czas – na koloniach zuchowych, potem na obozach harcerskich. Najpierw jako szary uczestnik, a później przez wiele lat – jako instruktor (opiekun).  Daleko nam było do takich warunków i możliwości, jakie są dzisiaj i tutaj. Ale dawaliśmy z siebie wszystko, by dzieci i młodzież byli  zajęci, szczęśliwi. I każdego dnia uczyli się jak żyć mądrze, jak dawać sobie radę w trudnych sytuacjach, a przede wszystkim jak budować przyjaźń i więzi z rówieśnikami.  

W tych zasadach niewiele się od tamtych lat zmieniło. Niezależnie czy czasy są trudne czy dużo łatwiejsze, ile mamy pieniędzy – istotą i sensem takich miejsc są dzieci. Ich radość bycia z innymi, uczenie się przez zabawę. I oczywiście – bezpieczeństwo.

Pokolenia się zmieniają – dzieci dorastają – a przesłanie pozostaje takie same. 

Kiedyś w 1970 roku  – w czasie obozu w Bieszczadach  i dwa lata później,  w Powroźniku koło Krynicy Górskiej (1972) szczep “Harnasie” musiał zmierzyć się z  powodziami (nasze obozy niemal zawsze były usytuowane nad rzekami, jeziorami lub w pobliżu morza). 

Przeżyliśmy ewakuację, bo nasze namioty były kompletnie zalane. Przeżyliśmy grozę zwijania obozu w pośpiechu, w warunkach zimnego ulewnego deszczu, który padał i lał przez tydzień. Przetrwaliśmy dzięki pomocy leśniczych i dobrych ludzi, którzy pomogli nam, nakarmili, przygarnęli do swych domów. 

Wszystko to pamiętam jako wielki strach, co naprawdę mogło się  jeszcze wydarzyć… Na miarę wyobraźni i wspomnień – pamiętam to jako koszmar.  

Rozmiar tamtych powodzi nie ma logicznego porównania do wielkości tego, co stało się zaledwie kilka dni temu w Teksasie.    Ale strach przed żywiołem i jego dewastującą siłą jest zawsze taki sam.

Przeżyłam w Houston już kilka powodzi, w tym huragan Rita, powódź Harvey. I inne. Nikt,  kto tutaj nie mieszka, nie może wyobrazić sobie, jak naprawdę może padać ULEWNY deszcz! 

Jak nagle wielka, betonowa autostrada może zamienić się w rzekę niosącą zalane do czubka dachu auta. Nie rzeka, która przekroczyła swoje koryto, tylko woda deszczowa, która w mgnieniu oka potrafi utworzyć “rzekę” na autostradzie.

Jaką siłę może mieć rzeka zmieniająca się nagle w brązową potężną wodnistą maź, która pociąga ze sobą wszystko, co na jej drodze. Widziałam łodzie ratownicze płynące zwykłymi ulicami osiedlowymi, które też nagle stały się rzekami. A w tych łodziach byli ludzie spieszący na ratunek tym, którym udało się wejść na dach, na drzewa, tracąc wszystko oprócz szans uratowania życia. 

Mieszkając już w Houston obserwowałam powódź “1000 -lecia” w Polsce, na Dolnym Śląsku, i we Wrocławiu. A także powódź w maju i czerwcu w 2010 r. 

I czułam to samo co kiedyś,  na obozach harcerskich i w czasie kataklizmu w Nowym Orleanie,  czy houstońskiej powodzi Harvey. Ten sam strach, ta sama bezsilność. Łzy i rozpadające się serce…

Kataklizmy zdarzają się i wciąż nas nawiedzają.  A za tym wszystkim kryją się ludzkie tragedie…

Nikt nie czeka na taki dzień. A jednak przychodzą. 

********************

Żyję wciąż wielkim smutku tego, co wydarzyło się ponad tydzień temu, tak „niedaleko” Houston. 

Jedna noc, kilka burz i ulewny deszcz. I dzieci – dziewczynki, najmłodsza grupa tego wielkiego obozowiska. Brak prądu, brak Wi-Fi – jakiegokolwiek kontaktu. Noc, 4 lipca. Piękne amerykańskie święto… Ciemna noc, kiedy małe dzieci powinny spokojnie spać i wypoczywać. 

A potem już tylko coraz bardziej tragiczne wieści rozdzierające serca wszystkich – rodziców, dzieci, ekip ratunkowych. Ludzi, którzy całymi rodzinami właśnie wtedy wyjechali na wakacyjny odpoczynek nad rzekę Guadalupe.  Serca zamierające z rozpaczy, bo nie wiadomo, gdzie są ich pociechy, co naprawdę tam się dzieje… 

Nie ma żadnych wieści, nie można dojechać na miejsce obozu. Ludzie zbierają się w grupy, rozmawiają, mdleją z rozpaczy, albo tylko płaczą.  Czekają… Na wiadomości, na lepsze wieści, na szczęśliwy traf jutrzejszego dnia, następnej godziny…

Jestem matką. Jestem babcią. Mam tak samo rozdarte i zrozpaczone serce. Czuję całą sobą tragedię tych ludzi – ofiar i tych co przetrwali. Tych, których szczęśliwy traf uratował. I tych, których rzeka pokonała… 

Nie! Nie mogę czuć tego, co oni! Mogę tylko wysyłać im moje myśli, moją modlitwę, mój ogromny żal i współczucie, choć nie znam tych ludzi osobiście. Jestem bezsilna. Wobec natury, jej potężnej, nieposkromionej siły, która niszczy niewinne życia ludzkie. Wobec bólu tych, którym właśnie serce pęka. 

Rozmiar przeżywanych przez nich tragedii jest bezdenny. Ból nigdy się nie skończy. 

To tragedia zbiorowa, społeczna. Ale przede wszystkim – to pojedyncze rozszarpane zrozpaczone serca. I twarze małych dziewczynek, które już nigdy nie uśmiechną się, nie przyjadą na następne wakacje, by pojeździć konno i zaśpiewać wspólnie piosenki. 

Śmierć dzieci, tak bardzo przypadkowa i bezsensowna nie jest zrozumiała. Śmierć wielu innych ludzi – dorosłych, starszych i tych, którzy ratując innych także utonęli – równie niepojęta. 

NIE!!! Nikt z nich NIE czekał na taki dzień. A jednak nastąpił..

Nie moją rolą oceniać, czego można było uniknąć, a czego nie. W takich momentach nikt nie wie, co jest logiczne. Ludzie działają instynktownie i czasem nie jest to szczęśliwy wybór. A częściej po prostu – nie ma wyboru. 

Nie można zapomnieć o setkach ludzi przybyłych na pomoc, pracujących w niesamowicie trudnych warunkach i w wielkim niebezpieczeństwie, by ratować innych. By szukać wśród konarów drzew, zalanych domów, na dachach, w tak dziwnych nieprzewidzianych miejscach… –  wciąż żywych, choć wykończonych ludzi. Uratować jednego człowieka. Dziesiątki, setki… Za wszelką cenę. Niektórzy nawet za… cenę własnego życia. Nieznani bohaterowie, także ofiary powodzi. 

Ilu z nich uratowało ludzkie życie? Jedno życie. Każde bezcenne. Kochane przez kogoś innego. 

Ledwo uruchomione telefony… Ostatnie wiadomości – ”I love you” – ostatnie słowo życia.  

Niewyobrażalny ból i… miłość. Nikt nie czeka na taki moment.

******************************

Oczekuję na moją operację wymiany kolana. Za tydzień. Oczekuję, bo wiem, że musi nastąpić.  Czy się boję? Pewnie! Trochę… Chwilami bardzo. Boję się bólu, niechcianych powikłań. Wyobraźnia pracuje – w obie strony. 

Ale czymże jest ból fizyczny w morzu bólu serca? Ból mentalny jest po stokroć trudniejszy do poukładania go sobie w głowie. Nie kończy się nigdy. Będzie można z nim kiedyś żyć, ale po takiej stracie ból nigdy nas nie opuści. 

Nie będę – jak to zwykle robię w moich wpisach – szukać zdjęć i ilustrować tej powodzi. Ludzkich łez matek i ojców. Braci i sióstr. Obcych – zwykłych ludzi, którzy tak jak ja nie mogą sobie dać rady z tym doświadczeniem, choć mnie nikogo bliskiego powódź nie zabrała. 

Oczekuję – na operację, na ból z nią związany, na trudności w normalnym codziennym życiu przez najbliższe miesiące. Czekam na dni trudne – ale z nadzieją, że będę jeszcze normalnie chodzić. Pojadę na wakacje. Zobaczę jeszcze wiele pięknych zakątków i będę się cieszyć. 

 Aż nadejdzie dzień, którego nie oczekuję… 

*********************************

Czekanie może być radością i może być otchłanią rozpaczy.  Czekanie jest częścią życia. 

Ci, którzy stracili sens życia bez najbliższych niech uwierzą, że otrzymają w darze dzień pocieszenia i równowagi. Choć dziś to tylko moje – wydaje się – wytarte puste słowa – nadzieja umiera ostatnia. 

Trzeba wierzyć.

Dla wszystkich „poszarpanych i rozdartych” serc – piosenka w której słowa przywracają nadzieję. „Nie żegnaj mnie” – śpiewa Marek Nowak.

„Człowiek nie umiera, dopóki żyje w naszej pamięci „

---

POWRÓT

1 lipca 2025

Kilka dni temu, po wielu tygodniach – padał deszcz! Niedługo, ale bardzo intensywnie. Nareszcie! 

W Houston czasem czekamy na deszcz długie tygodnie. 

Bywa, że pokropi chwilę, bywa, że leje ścianą wielkiej fontanny. Czasem pada przed kilkanascie godzin a nawet dni i zalewa duże części miasta. 

Przeżyłam juz kilka “deszczowych katastrof” w Houston. Nigdy wcześniej, zanim tu nie zamieszkałam, nie wiedziałam, że TAK może padać. O, wiele razy widziałam powodzie w TV, w internetowych  wiadomościach, na zdjęciach.

Z dzieciństwa pamiętam nurt cichutkiej rzeki Łososiny w Laskowej, gdzie jeździliśmy na wakacje. W ciągu jednej nocy rzeka (górska, i to wcale nie w wysokich górach!) zmieniała się w szaro-brutalną szalejącą wodę, płynącą dziesięć razy szybciej niż normalnie. Nie było szans by przejść na drugi brzeg rzeki, podczas gdy w słońcu i spokojnym dniu biegaliśmy przez rzekę nie zanurzając nóg wyżej niż do kolan.

Tu w Stanach wielkie powodzie i huragany  przybierają umowne imiona (żeńskie i męskie – naprzemiennie) i ludzie pamiętają takie wydarzenia jako Alison, Harvey, Rita, Katrina, Sandy, Irma i wiele innych. Huragany mają różne “sposoby działania” w naturze, ale zawsze powodują ogromne opady deszczu, powodzie i straszliwe zniszczenia. 

W Polsce też w ciągu ostatnich dziesięcioleci ich nie zabrakło. Wystarczy wspomnieć wielkie opady deszczów i powodzie w 1997 r. i w czerwcu 2010 r. 

Deszcz ma także życiodajną funkcję. Nie lubimy go, gdy pada, jest zimno i utrudnia nam codzienne życie. Za to dla przyrody, rolników, zwierząt deszcz odgrywa zbawienną rolę. 

Deszczowa pogoda przeszkadza, ale i ułatwia życie. Jak zwykle – są “dwa światy” i w każdej sytuacji odczuwamy to inaczej. 

Kiedyś, w latach 60-tych Jeremi Przybora (słowa) i Jerzy Wasowski (muzyka) czyli eleganccy “Starsi Panowie” napisali popularną piosenkę pt. “W czasie deszczu dzieci się nudzą”.

Śpiewała ją Barbara Krafftówna a piosenka doczekała się dziesiątek wykonań i interpretacji. 

Mam takie bardzo miłe wspomnienie z dzieciństwa. Są wakacje, ciepło i beztrosko. Zielone łąki, pola dojrzewających zbóż, w których rosną czerwone maki i szafirowe bławatki. Poranek był słoneczny, ale już w południe zaczęły się zbierać czarne ołowiane chmury. A potem lunął deszcz jak z armatki wodnej. Słychać było potężne grzmoty i błyskawice na niebie. Była nas pokaźna grupka dzieciaków w wieku od 5 do 10 lat. Jeździliśmy na te wakacje w Laskowej trzema, czasem czterema rodzinami, mieszkaliśmy u miejscowych gospodarzy w sąsiednich domach. Bawiliśmy się zazwyczaj razem, choć czasem w mniejszych “podgrupach” też. 😃

To wtedy schowani pod wielkim kuchennym stołem wymyśliliśmy zabawę w teatr. Wpadł nam pomysł przedstawienia z pacynkami. Zaczęliśmy wymyślać jak je zrobić i z czego. I całkiem dobrze nam poszło. Pamiętam, że zużyliśmy kilka ziemniaków, cebuli, buraków do tworzenia pacynek. Nie pamiętam szczegółów, ale jakieś kamyczki zamiast oczu, patyczki, chusteczki, skrawki szmatek na “ubranka”…  

A potem – nagle deszcz ustał, chmury popłynęły gdzieś daleko i słońce zaświeciło z powrotem. A my – dzieciaki wybiegliśmy z domu na pobliską łąkę i taplaliśmy się w wielkich kałużach zupełnie ciepłej deszczówki 😂. Fantastycznie! Uwielbiałam to. Pamiętam to uczucie swobody, bez ograniczeń typu ”uważaj, przeziębisz się! Pobrudzisz ubranie! Uważaj, wywrócisz się..” itd.

To były piękne chwile. Tak piękne, że do dziś są w szufladzie mojej pamięci..

Wróciliśmy do swoich zabaw nad rzeką, w ogrodzie, w lesie. Aż po kilku dniach mama poczuła brzydki zapach w kuchni. Rzuciliśmy się na poszukiwania przyczyny i okazało się, że nasze porzucone w pudełku teatralne pacynki zgniły całkowicie i zamieniły się w brzydką mazię. FFUU! 

Musieliśmy je natychmiast wyrzucić do śmieci i… poczekać na następny ulewny deszcz, żeby je odtworzyć. Ale – nie pamiętam, czy faktycznie zrobiliśmy je ponownie. 🤔

Deszcze wiosenne są przyjemne. Pachną świeżością, pierwszymi nowymi listkami i kwiatami. Deszcz letni może wybawić nas od zaduchu, upału. Może także zepsuć upragnione wakacje, bo i tak się zdarza. Zimowy deszcz zmieszany ze śniegiem, mrozem może bardzo uprzykrzyć nam życie… 

Deszcze zmieniają nasz nastrój, humor i zwykłe codzienne plany. Ale deszcz – nie musi nas zanudzić!! 

Jak daleko sięgam pamięcią w czasy swego dzieciństwa czy wczesnej młodości, nie przypominam sobie nudy w moim życiu. 

Jako dziecko – byłam „ samowystarczalna” i umiałam sobie organizować wolny czas. Uwielbiałam oglądać a później już czytać czasopisma dziecięce i młodzieżowe. Najpierw był Miś, potem Świerszczyk, Dookoła Świata, Panorama, Przekrój.

Albo książki, które zapamiętałam – „Beethoven i dżinsy”, ”Zapałka na zakręcie”, „ Jezioro osobliwości” (autorka Krystyna Siesicka) „Ten obcy” (Irena Jurgielewiczowa) czy „Dziewczyna i chłopak czyli heca na 14 fajerek” tejże autorki. I jeszcze cała seria „ Tomków” Alfreda Szklarskiego. A potem seria „Ani z Zielonego Wzgórza”. I klasyka Sienkiewicza – „Ogniem i mieczem”, „Potop”, „Pan Wołodyjowski”. A pomiędzy – jeszcze setki innych tytułów. Czy można było się nudzić w takiej bibliotecznej oprawie?! Nigdy!

Nie było szans na godzinne rozmowy przez telefon (nie TEKSTOWALIŚMY!), więc spotykałyśmy się z koleżankami i siedząc w kucki gadałyśmy, śmiałyśmy się, a Mama donosiła ciasteczka, małe zwykłe kanapki i jabłka pokrojone na półksiężyce.

A deszcz padał…

Pisałam pierwsze wiersze (drugich i trzecich już, na szczęście nie było 😀), miałam jak wszystkie nastolatki, pamiętnik i zeszyt w ładnej oprawie do wypisywania się.. wzajemnie z koleżankami i kolegami (czasem). Zapomniałam jak się to nazywało, ale na pewno miało swoją własną nazwę.

Pamiętam niejedną niedzielę, gdy zaplanowany był wyjazd harcerski a od rana już padał deszcz. Iść czy nie? Jechać czy zostać w domu? Ach… przyjaciele, wspólna przygoda były zawsze ważniejsze. Stawiałam się na zbiórkę w wyznaczonym miejscu i jechaliśmy, przeważnie pociągiem podmiejskim. Biegaliśmy w deszczu, szliśmy otuleni w peleryny i jakoś to było 😀. 

Najgorzej było wtedy. gdy deszcz przynosił znaczne obniżenie temperatury. Tego to nie lubiłam! Deszcz i zimno – to już było za dużo…

Z obozów harcerskich zapamiętałam dużo słońca i ciepłych dni. Ale deszcz też padał, bo zawsze w lecie pada… Co robiliśmy w te deszczowe dni?? Mieliśmy różne zajęcia w namiotowej „świetlicy” – gry, zabawy, szkolenia z tradycji szczepu, z rozpoznania terenu, z historii harcerstwa. 

Wieczorem, jeśli nie mogliśmy mieć realnego ogniska, to ustawialiśmy kominek w świetlicowym namiocie. Namiastkę  ogniska robiliśmy z dużych kawałków konarów drzew, latarek i czerwonego papieru. Byliśmy blisko siebie, od śpiewu i opowieści robiło się ciepło i przytulnie.

Dziś – po wielu latach wspominam te deszczowe chwile równie „słonecznie i ciepło” jak te prawdziwie słoneczne. Choć jestem pewna, że nie zawsze tak było..

Co znaczy – nudzić się? Naprawdę NIE wiem. Nie przypominam sobie zbyt wielu chwil w moim życiu, kiedy byłam zagubiona i nie wiedziałam, co ze sobą robić. Jak wszystkie nastolatki, nieraz byłam w dołku, w złości, rozpaczy, niechęci do całego świata. Ale nigdy nie nudziłam się. Do dziś w każdej wolnej chwili, w której mogłabym się „ ponudzić” natychmiast znajduję sobie jakąś  robotę… Nie umiem siedzieć i nic nie robić! Czasem są to sensowne rzeczy, które MUSZĄ być koniecznie i „na już” zrobione, a czasem wpadają mi do głowy sprawy, bez których i tak moje życie toczyłoby się dalej. Zmieniam ustawienie mebli, wynajduję układanie i sprzątanie w szafkach kuchennych, w szufladach, w papierach, które cichutko leżą sobie na półkach. Nie potrafię być bezczynna. Grzebię w internecie poszukując najnowszych filmów, ciekawych recenzji o nich i o najnowszych książkach, bo to zawsze mnie interesowało. Dzisiaj moja wyobraźnia działa już inaczej niż kiedyś. Ale wciąż jest aktywna. Dlatego czasem zła jestem na siebie, że nie potrafię się wyłączyć i nie robić NIC.  

Nawet sprawdzanie mojej szafy daje mi poczucie zmian a przede wszystkim “działania” i kontroli. Nie przeszkadza mi pogoda i tak naprawdę, nie musi być deszczu czy mrozu, żebym zajęła się czymkolwiek. 

Niestety, to przekłada się też na fakt, że jestem niecierpliwa, zwłaszcza kiedy jestem chora albo dolega mi coś, co ogranicza moje ruchy, sprawność poruszania się w domu, jeżdżenia autem itd.

W takich momentach sięgam do mojego bloga, książek i miliona domowych pomysłów.  

Nuda to dla mnie frustracja i zmęczenie. Zniechęcenie, brak zainteresowania i poczucie, że nic nie mam do roboty, na co miałabym ochotę. Można być także znudzonym jednostajnością, powtarzalnością tego, co zazwyczaj robimy.

Bywa, że nudna staje się nasza praca, sposób życia domowego, bo powtarzanie tych samych czynności może wpłynąć na nas depresyjnie. W takim rozumieniu szybko następuje „negatywne” znudzenie. I właśnie przed takimi sytuacjami musimy się bronić. Każdy z nas jest inny i sami musimy zorganizować sobie nowe odmienne zadanie. Inwencja i pomysły na to, by życie nie było nudne zależą w dużej mierze od nas samych. 

Mając własne doświadczenia wiemy, co lubimy a czego nie lubimy. Co nam jest potrzebne, żeby nie dopuścić do nudy. 

Albo – bywa i odwrotnie… Są ludzie, którzy potrzebują NUDY, by się zresetować, by ich mózg odpoczął, wyciszył się. Czyli – nudzenie się nie zawsze musi być negatywnym zjawiskiem. Ci, którzy nie przejawiają własnej kreatywności, nie umieją się zorganizować, nudzą się częściej i może nawet (czasem?) są z tym szczęśliwi. Byle wyczuć granicę pomiędzy “nudzeniem się” a depresją, znudzeniem, ospałością, niechęcią do samego siebie…   

Fajnym sposobem na nienudzenie się jest zamknięcie spraw, które kiedyś zaczęliśmy i nigdy nie mieliśmy ochoty albo czasu do nich wrócić. 

Na przykład od wielu lat mam pomysł na podróż do dawno wybranego miejsca, ale jakoś nigdy nie złożyło się właśnie tam pojechać. Może trzeba wrócić do tego planu, poszperać i poszukać informacji – co nowego, gdzie i jak. Taka akcja wciągnie nas bardzo szybko, zaangażuje i już nie będzie nudno. Już będzie coś innego i mnóstwo fajnej roboty👍.

Albo jakaś wystawa, winko z koleżanką i ploteczki babskie. 

Może trzeba nauczyć się grać w brydża albo w dziesiątki innych gier czy układanek. Trzeba się tylko „ zaczepić”, zechcieć sięgnąć po pomysł. Nagle – poczujemy jak łatwo to się dzieje! 

Tak! Wiem, że nuda to emocje! A emocje wywołują konkretne reakcje. Pozytywne, bo często porusza w nas konieczność działania i szukania nowych wrażeń i rozwiązań. Ale bywa też, że są destruktywne i otępiające. 

Mówimy- “to nudne! Nie chce mi się, bo mnie to nudzi. Nudziarstwo – nie wiem co ze sobą zrobić”…

Unikam takich przemyśleń. Dlatego bardzo bardzo rzadko wpadam w stan nudy. Jeśli mi się zdarza (zdarzyło) to było „ nudzenie się przyjemne”. Na szczęście nasz mózg szybko zmienia emocje, dopuszcza nowe myśli, przekwalifikowuje kolejność potrzeb chwili i nastroje. 

Dzieciom zawsze podsuwamy pomysły na zabawę, kreujemy im zajęcia. Te „deszczowe” są trudniejsze, bo trzeba przystosować się do ograniczonych możliwości. Bo – wiemy, że „w czasie deszczu dzieci się nudzą!”

A dorośli? Czy dzieciństwo nauczyło nas stosować te same sposoby na nudę i czy radzimy sobie z tym pozytywnie?

Życie ma swój limit. Życie każdego z nas jest z dnia na dzień nową niespodzianką. Nie wiemy jaką. Planujemy, pomagamy sobie w układaniu planów, ale nie zawsze toczą się one po naszej myśli. I to jest… piękne! 
NUDA to jedna z emocji, na którą możemy mieć wpływ. Korzystajmy z tej możliwości i organizujmy swój czas tak, by nudy w nim nie było. A jeśli już – to krótkotrwała i pozytywna 😃 🤗.

I coś na osłodę deszczowych chwil i – wspomnień dzieciństwa! ♥

---

POWRÓT

16 czerwca 2025

Tak właśnie myślałam o sobie i swoim pechu, jaki dopadł mnie kilka dni temu. 

Nowy tekst o tym właśnie tytule był skończony i już  skopiowałam go, by przerzucić na stronę WordPress, gdy zamiast mojego efektu kilku dni pracy, z przerażeniem ujrzałam absolutnie czystą kartkę. W pierwszym momencie szybko myśląc (pewnie za szybko!) zaczęłam robić komputerowe ruchy, by przywrócić moje słowa, ale niestety – NIC się nie zmieniło. Poszukiwania własne, pomoc Google’a na nic się zdały.  Trwało to kilka dni, aż z bólem serca i ze złością na cały świat musiałam pogodzić się z faktem, że wszystko co było na “kartce komputerowej” – ZNIKNĘŁO!!   

Z uporem maniaka wracałam i próbowałam nowych i starych sposobów, trwałam w kolejnych rozmowach z „Google Support”, ale nic nie zmieniało faktu, że mój tekst odfrunął. A najgorsze jest to, że musiałam przyznać się samej sobie, iż to ja kliknąłem coś nieplanowanego i to moja wina (wciąż niewyjaśniona w moich dociekaniach w głowie i pamięci), że tekst zniknął. 

Zamknęłam więc komputer, a raczej tę jego część, która taką nieprzyjemność mi zrobiła. Wciąż wyświetla mi się w pamięci wiele filmowych scen policyjnych i hakerskich, kiedy specjaliści od komputerów czy telefonów komórkowych w mig odkrywają zatuszowane e-maile i SMS-y. Dlaczego mojego “niewinnego” wpisu nikt nie potrafi przywrócić?? 

A jak już, targana naprzemiennie uczuciami urazy do świata, pretensji do siebie, że coś zepsułam i jeszcze nie wiem jak to zrobiłam, przełknęłam myśl, że wszystko “schodzi na psy”… i postanowiłam wrócić do tytułu i napisać tekst “po nowemu”.

Bo przecież wiadomo, że nie da się tak samo. Uleciało dużo, z przerwami na złość i niechęć do siebie, do pisania i do świata. 😡 

Otóż – oświadczam z pełną rozumną szczerością, że absolutnie NIE uważam, by powiedzenie “świat schodzi na psy” było prawdziwe.                   Wręcz odwrotnie – świat nie jest coraz gorszy tylko… inny! I dlaczego “na psy”?? 🤔 

Kiedy kilka tygodni temu to powiedzenie zaczęło prześladować moją głowę, buszowałam, gmerałam, poszukiwałam wyjaśnienia tego sloganu. Przecież wszystko ma swój początek. I okazało się, że etymologia tego zdania ma wyjaśnienie w bardzo dawnych czasach. 

W starożytności nazwa “pies” była używana jako – wyzwisko! Tak, wiem, że trudno w to uwierzyć, bo dziś pies to najlepszy przyjaciel człowieka, ale kiedyś był niemal przekleństwem.                                                                                                       

W  średniowieczu, kiedy pies wciąż nie był “zaprzyjaźniony” z człowiekiem, a jednak lgnął do ludzi, człowiek biedny i wygłodniały uważał psa za zbędnego, wręcz przeszkadzającego “członka rodziny”.  Pies był odsuwany, przeganiany,  porzucany, bo stanowił konkurencję dla wyżywienia i utrzymania rodziny. W ten sposób pies tracił swoja pozycję, miejsce blisko człowieka. I nie był częścią rodziny.  A rodzina była “światem” dla zwykłego człowieka.  Miejsca, gdzie były wyrzucane resztki niepotrzebnego zepsutego jedzenia były „domem” opuszczonych psów. Miejsca brudne, śmietniska. A wśród tego upodlonego obrazu – pies…

I tak narodziło się powiedzenie “świat schodzi na psy”.  Z biegiem wieków, lat miejsce dla psa ulegało zmianie na znacznie milsze i psu i człowiekowi. Dziś przecież niemal każdy lubi psy, nawet jeśli sam ich nie posiada (tak jak ja). Pies dla człowieka jest przyjacielem, często traktowany jak członek rodziny. Bywa, że jest ulubieńcem, pupilem właściciela i ma się lepiej niż… jego właściciel. 

Przypomniał mi się dawno temu oglądany film pt “Pieski świat – Mondo Cane” (1962). Pamiętam, że zrobił na mnie wstrząsające wrażenie. Nie jestem w stanie przypomnieć sobie szczegółów, bo dużo czasu minęło. Pamiętam wciąż kilka scen, jak w różnych kulturach traktuje się psy (do dzisiaj ??), jak sprzeczne są w ludzkich uczuciach oceny psów, jak okrutne rytuały mogą być uważane za “normalne i poprawne”.  Pozostał mi też w pamięci odwrotny obraz – piękny wypielęgnowany cmentarz dla psów (chyba w USA choć nie pamiętam w jakim stanie). Nagrobki eleganckie, świeże kwiaty, imiona psich pupili i słowa wyrażające czasem większy żal niż po człowieku…       

Jasno można stwierdzić, że tytułowy slogan nie ma dziś uzasadnienia. A jednak – wszystko co oceniamy jako gorsze niż za „naszych czasów”, właśnie tak określamy. Jeśli coś/ktoś stracił swoją pozycję, renomę, pogorszyła mu się  sytuacje życiowa – kwitujemy “zszedł na psy”.  A jak jeszcze do tego w naszych przemyśleniach dołączą narzekania na polityczne i społeczne bolączki i niewygody, słowo  świat staje się odnośnikiem na wszystkie niedogodności. Bo według starszego człowieka, który pamięta siebie z czasu, kiedy dawał sobie radę z rzeczywistością, cokolwiek, co dzieje się teraz i tu – jest gorsze niż kiedyś. Zdegenerowane moralnie lub fizycznie i prezentuje podupadły poziom. 

A tak naprawdę sedno tkwi w tym, że świat się zmienia każdego roku i dnia, a starszy człowiek nie nadąża, nie umie sobie poradzić w nowej rzeczywistości, która jawi się mu nieprzyjazna i dlatego “gorsza” niż kiedyś. 

A potem już niemal lawinowo powstawały podobne związki frazeologiczne – np. “wieszać na kimś psy” (obmawiać, oczerniać kogoś), “coś jest psu na budę” (czyli niepotrzebne, niepraktyczne, bez sensu), ”goić się jak na psie” (goić się szybko i bez komplikacji), “całuj psa w nos” (nic z tego nie będzie…) i wiele podobnych. A, i jeszcze “pogoda pod psem!” czyli brzydka.  W tym wypadku, to już zupełnie nie rozumiem, dlaczego zła pogoda musi być pod psem, a nie może być pod kotem, krową czy szczurem… “Szczurowa pogoda” – nie brzmi wcale gorzej niż ta pod psem. 😊

Mam wielki żal do tych, co powtarzają – trochę bezmyślnie a trochę z przyzwyczajenia – zdanie “świat schodzi na psy”. Biedne psy, choć to zazwyczaj prawdziwi przyjaciele człowieka, w tych porzekadłach służą często do określenia czegoś negatywnego. ☹

Na szczęście – obserwując różne zjawiska, mądrze i wnikliwie, potrafimy ocenić, że współczesny świat nie jest gorszy niż ten “stary”. Jest tylko inny. Może więc w czyimś mniemaniu pogarsza się jakość artykułów codziennego użytku, jedzenia, muzyki, którą ktoś kiedyś słuchał, mody, która całkowicie się zmieniła i zmienia co sezon. Nowości komputerowych, systemów bezpieczeństwa, nowoczesności i inności, które wkraczają w każdą dziedzinę życia. Ale czy to oznacza, że młodzi ludzi budują świat, który “schodzi na psy”? Czy może oznacza, że my tak oceniamy świat młodych?  

NIE!! Całkowicie sprzeciwiam się takiemu poglądowi. I nie dlatego, że jestem zafascynowana tym co nowe, ale dlatego, że jeśli coś wydaje nam się gorsze, niż było kiedyś, to przyczyna leży w nas samych. Coś nam się nie udaje, bo nie umiemy się już tego nauczyć, przystosować się do nowych norm. Kogoś/coś trzeba więc za to obwinić… “Świat jest gorszy – świat zszedł  na psy” – świat podupada, kultura zmienia się na niezrozumiałą, muzyka jest za głośna… wszystko nie tak, czyli musi być gorzej! 🤗

Moje ostatnie doświadczenie z “ucieczką” tekstu z komputera najlepiej mi uświadomiło, że to nie zły świat jest temu winny. To ja coś zawaliłam. Może niechcąco, może nieświadomie, a może dlatego, że moja wiedza nie zarejestrowała czegoś, co było istotne dla zachowania tekstu. Moja wina. Nie świata.

Niedawno (w kwietniu) w Warszawie odbyła się  premiera “Hamleta” według Szekspira, którą wyreżyserował Jan Englert. Było to jego pożegnalne przedstawienie. Tak właśnie aktor, a w tym przypadku także reżyser, żegnał się z funkcją dyrektora Teatru Narodowego .

Nie byłoby w tym nic dziwnego, ale właśnie ten spektakl “Hamleta” okazał się być wydarzeniem wyjątkowym. Głównie dlatego, że reżyser postanowił obsadzić w nim w roli Ofelii młodziutką 24-letnią aktorkę, Helenę Englert – swoją córkę. A główną tytułową rolę Hamleta powierzył 21-letniemu (jeszcze studentowi warszawskiej Akademii Teatralnej) Hugo Tarresowi.

Oboje Młodzi – jak wynika z gorących recenzji (nie moja to opinia, ale wierzę, że uda mi się oglądnąć niedługo ten spektakl) spisali się brawurowo. Zachwytom i brawom nie ma końca. Dodatkowo “Hamlet” wpisał się fantastycznie we współczesne potrzeby rozumienia tego ponadczasowego dramatu.  

Jan Englert połączył na scenie pokolenia, udowodnił, że świat kultury i sztuki “nie schodzi na psy”. Wręcz przeciwnie! Reżyser odświeżył tradycyjny wizerunek “Hamleta”, pokazał, że to, co jest nienaruszalnym ludzkim wizerunkiem człowieka czasów Szekspira, może być fascynujące i prawdziwe dla młodego współczesnego człowieka. Można kontynuować i zmieniać świat w każdej kategorii i niekoniecznie musi być to na gorsze.  

Znam Helenę Englert (rocznik 2000) z filmów i seriali tj. “#BringBackAlice”, “Pokusa”, “Znaki”, “Żywioły Saszy – Ogień” czy najnowszy serial “Śleboda”. To świetnie zapowiadająca się aktorka młodego pokolenia. Podobnie Hugo Tarres (rocznik 2003) znany już z serialu “Krucjata” i filmu “Piep*zyć Mickiewicza”. I wielu innych.. Englert zaufał swojemu studentowi i powierzył mu główną rolę – Hamleta. Dotychczas te role “Hamletowe” niemal zawsze były zarezerwowane dla dojrzałych i doświadczonych aktorów. To co zaeksperymentował J. Englert, to najlepszy dowód na to, że świat idzie dobrą drogą, w dobrym kierunku.

Gdy rozmawiamy z przyjaciółmi o polskich filmach, teatrze i zapamiętanych wielkich kreacjach aktorskich, niemal zawsze sięgamy do aktorów starego pokolenia.                          

Kiedy wśród znajomych ktoś mówi – Stuhr – myśli Jerzy, a przecież obok, już od lat gra wspaniały aktor, syn Jerzego – Maciej. Klan Damięckich – Maciej i jego dzieci Matylda i Mateusz. Także jego bratanek – Grzegorz Damięcki. Edward Lubaszenko i jego syn – Olaf.  Piotr Garlicki i syn Łukasz. I wielu innych.   Kolejne pokolenia są tak samo dobre jak ich ojcowie.

Często słyszymy słowa “Człowiek to brzmi dumnie”. A przecież pies to dobra, wierna człowiekowi istota. Ma swój charakter, czuje instynkt oddania i przywiązania do człowieka i psiej miłości. Może więc PIES też brzmi dumnie?

Nasze psy „rodzinne” – 1-sze zdjęcie , ASH – Kasi i Billa, 2-gie: psy naszego syna Jacka i Christiny (aktualnie mają trzy) i 3-cie: pies mojego brata i Agaty. Nie znam go osobiście, ale wiem, że go uwielbiają.

 …Czyli powiedzenie “świat schodzi na psy” powinniśmy zamienić na zupełnie inne?

---

BACK

1 czerwca 2025

Fajny cytat, fajny tytuł na kolejny wpis. 

Zazwyczaj, gdy ktoś chce nas pocieszyć, pomóc w trudnych chwilach, mówi „Daj sobie czas„. Jakby nic od nas nie zależało. Po prostu powinniśmy biernie cierpliwie czekać i wszystko wróci do normy. A tak nie jest. To my sami jesteśmy odpowiedzialni czy upływ czasu pomoże nam w rozwiązaniu problemów, w odnalezieniu się w nowej sytuacji, w uspokojeniu rozterek, rozpaczy czy zawieszenia życiowego. 

 Czas płynący każdego dnia potrzebuje nas, byśmy go umieli wykorzystać. Głównie po to, by działać i zrobić coś, co wymaga naszej aktywności w określonym momencie. Może brzmi to trochę zakręcone i skomplikowane, ale w gruncie rzeczy jest bardzo logiczne.  

W dzieciństwie nie odczuwamy przemijania czasu, tak jak dorośli. Jeśli dziecko czegoś chce – chce natychmiast. Płacze, krzyczy, złości się, jeśli nie dostaje czegoś od razu. Kiedy dorasta, mądrzeje – powoli rozumie, że pewne rzeczy wymagają czasu, by się zdarzyły. Mówimy – jutro, za tydzień, w przyszłym roku. Albo: poczekaj do wakacji, poczekaj do powrotu Mamy itd. Powoli czas nabiera realnego sensu. Odmierzane godziny, dni i miesiące stają się logicznym “obrazem”.. . Aby to zrozumieć trzeba zmagać się z czasem w różnych sytuacjach. Bo jutro będzie inaczej niż dzisiaj. Za miesiąc już zapomnimy jak było wczoraj.  

Cokolwiek byśmy myśleli,  o czymkolwiek marzymy – nic nie stanie się “samo”. Czas wymaga od nas aktywności. I wtedy zazwyczaj nam sprzyja. Choć bywa, że… przeszkadza.  Jedno jest pewne – niezależnie od tego czy nasz problem jest trudny do rozwiązania, wydaje nam się beznadziejny albo odwrotnie – jesteśmy w euforii, bo wszystko idzie i układa się idealnie – nic nie będzie takie samo za rok czy pięć. 

“Panta rhei” czyli “wszystko płynie”. Po raz pierwszy użył tych słów w starożytności Heraklit z Efezu. Podobno użył ich w znaczeniu, że nie wchodzi się “po raz drugi do tej samej rzeki” bo woda płynie i nigdy nie będzie tą samą, którą była za pierwszym razem. 

Dziś używamy tego cytatu także w innych znaczeniach np. nie powinniśmy popełniać dwa razy tych samych błędów. Nic nie jest trwałe na świecie… Płynie nie tylko woda w rzece, ale i w kranie, gdy zostawimy do końca niedomknięty. Kroplami spływa do umywalki albo na ziemię w ogródku. Płynie monotonnie i nie przestanie, dopóki ja czy my nie zakręcimy kranu. A więc nasz udział w tej zmianie jest konieczny.

Patrzymy w górę na zachmurzone niebo i obserwujemy jak chmurzyska płyną po niebie. “Będzie burza” – myślimy. Albo przynajmniej wielki deszcz. I rozumiemy, że chmury płyną, przemieszczają się. Uświadamiamy sobie, że czas za chwilę zmieni ich ustawienie na niebie. 

Każdego roku odradza się trawa i kwitną te same kwiaty, ale nie oznacza to, że to ta SAMA trawa i te SAME kwiaty… Cokolwiek istnieje na świecie – płynie. I ktoś/coś ma w tym swój udział. Pojęcie czasu jest abstrakcyjne. To co możemy zobaczyć, dotknąć, mieć udział w tych zmianach – istnieje naprawdę. I nieustannie się zmienia. 

Pamiętam ze swoich doświadczeń życiowych, że na każdą nową rzecz, zdarzenie czekałam bardzo niecierpliwie i jeden dzień więcej wydawał się wiecznością. Nie potrafiłam zrozumieć jaka to różnica, że do szkoły pójdę za rok czy za dwa miesiące. Wydawało się, że to “długo”. Długo to znaczyło czekać na coś. Czekać. Nie wiedziałam jak wyobrazić sobie CZAS...

Dorastając – dojrzewamy do pojmowania płynności czasu. Powoli liczyłam godziny, tygodnie. Wszystko w „przyszłości” było bardzo odległe. Czas oczekiwania dłużył się niemiłosiernie… 

Kiedy wkraczałam w dorosłość, czas wydawał się przyspieszać. Ile to razy chciałam, żeby dzień egzaminów nie był już jutro, albo żeby czas mijał szybciej, bo “ to się nigdy nie skończy…” A jednak – nawet najgorsze doświadczenia, trudne rozmowy, smutne myśli i przykre wrażenia mijają. Z upływem czasu wczorajsze smutki, rozczarowania zmieniają swój wydźwięk. Życie przynosi nam doświadczenia, choć wcale się o nie prosimy. 

Trwamy w tunelu czarnych myśli, rozpamiętujemy, co się stało i co się z nami dzieje. Czas upływa, choć tego nie zauważamy. Aż budzimy się pewnego dnia, gdy świeci słońce, a wydarzenia ostatnich dni czy miesięcy już nie są takie dotkliwe i smutne. 

Z niejednej depresji i smutku udało mi się wyjść na prostą. Nie powiem, że to łatwe. I dodam, że dla każdego z nas inne… Jako dojrzała kobieta dziś wiem, że to nie tylko mijający czas rozwiązywał moje problemy. Czas dawał mi czas, albo raczej to ja dawałam czasowi szansę, by mógł mi pomóc. 

Czas jest dla nas bezużyteczny i mało pomocny, jeśli nie pomożemy sobie sami go właściwie wykorzystać. Przecież sposoby na pomaganie sobie, to nasze własne przemyślenia. Kontakt z ludźmi, rozmowy. Im więcej pozytywnego działania, nawet jeśli pozornie wydają się bez znaczenia – tym lepiej dla naszej psychiki. 

Człowiek może dużo wytrzymać. Ale nikt nie jest taki sam jak ja czy ty i on. Można wzorować się na innych, jeśli to nam pomaga. Wysłuchać dobrych rad, wyciągnąć wnioski. Lub odwrotnie – rozmawiać z przyjaciółką, która nas potrzebuje, rozwiązywać bolączki razem z mężem, próbować zrozumieć dorastające dzieci. 

W tym wszystkim oczywiste jest, że dzieci dorosną a wraz z nimi ich problemy. Małżeństwo jest jak huśtawka – zawsze w ruchu, raz wyżej raz niżej. Przyjaciółka poradzi sobie po swojemu, ale może nasze rozmowy pomogą jej odnaleźć czas na właściwe spojrzenie.  

Czas będzie trwał… jutro będzie lepsze niż dzisiaj, pojutrze będzie jeszcze inne. 

Taka jest zasada “wszystko płynie”. I choć niejeden raz wydaje nam się, że znów “weszliśmy do tej samej wody”, to nie jest prawdą. Co jest przeszłością, już się nie powtarza. 

Wiele razy wydaje nam się, że to powtórka – “deja vu”. Czujemy, że już takie coś przeżyliśmy kiedyś, ale tak naprawdę to tylko iluzja w naszej pamięci, wspomnienie, które w nas żyje i rozbudza się  w podobnej sytuacji z przeszłości. 

Czas ma to do siebie, że wraz z przemijaniem tuszuje wiele nieprzyjemnych wspomnień, trudnych chwil. Albo inaczej – to ja uznam, że przypomnieć sobie coś ważnego i trudnego z przeszłości jest mi teraz potrzebne. Bo nic nie dzieje się bez przyczyny. I wszystko co nas spotka w życiu ma swój sens. Nawet te najtrudniejsze i najsmutniejsze chwile. 

Fenomenem czasu jest fakt, że NIE DA się go zatrzymać, nie można go ani przyspieszyć ani cofnąć.  

Starszy człowiek często mówi – “chciałbym cofnąć się do lat młodości”.

Ja osobiście, gdybym miała szansę cofnięcia czasu, chciałabym znów mieć  pięćdziesiąt lat i  biegać  “w czerwonym kapeluszu”… Moja piąta dekada życia, to najlepiej i najradośniej zapamiętane lata. Pojedyncze wydarzenia, które są dla mnie “słodkimi” wspomnieniami. Mam długą ich listę. Wracają, odchodzą w zakamarki “nie-pamiętania” i znów przybiegają kolejny i kolejny raz.. 

Migawki z piątej dekady życia

Moja piąta dziesiątka to czas, w którym już poukładało się wszystko – pomiędzy młodością ze szkołą, egzaminami, poszukiwaniem sposobu na lepsze życie, szlifowaniem swoich potrzeb i wyborów – lata walki o najlepszą wersję siebie. Trzydzieści – czterdzieści, to epoka ciężkiej pracy, trudnych zmian w polskiej rzeczywistości a potem rozpoczynanie wszystkiego “od początku” tutaj, w Houston. To lata intensywnego wychowywania dzieci, ich dorastania. Czas, gdy ja i moje problemy, potrzeby były daleko, na końcu życiowej listy. 

Pięćdziesiątka to pełna dojrzałość,  a jeszcze nie starość 😀. To wciąż dobrze wyglądająca kobieta, nie za gruba nie za chuda, za to pełna energii, pomysłów. Lata ukształtowanych przyjaźni, cennych związków, dobrych układów w pracy. Coraz jaśniejsza wizja siebie samej.   

Moje lata 50-60

Wyjazdy, podróże, szalone spotkania towarzyskie. Wszystkiego bardzo się chciało! Czas zaczął naprawdę pracować na mnie. A ja zgarniałam każdego dnia to, co było najlepsze.  Dzieci się usamodzielniły, a wciąż były blisko nas. Życie emocjonalne układało się jaśniej, bez “przepaści i dolin”. 

 Może ten czerwony kapelusz – symbol naszych “babskich pięćdziesiątek” dodawał mi siły i frajdy życiowej. Jeszcze nic tak naprawdę nie bolało, jeszcze miałam ochotę na szaleństwa i równocześnie umiałam wyciszyć się na moich zasadach. Gdybym mogła zatrzymać coś na dłużej, pewnie ta „kapeluszowa czerwona era” byłaby moim pierwszym wyborem. 

Łapałam czas dla mnie, znajdowałam balans i wcale nie żałuję nawet tych trudnych dni.  . Oczywiście – lepiej by było mieć więcej pieniędzy, znać cztery a nie dwa języki, umieć pięknie śpiewać, pisać wiersze, mieć dom na wysokim brzegu morskim… Ale czy to wpłynęłoby na moje lepsze życie? Czy gdybym to wszystko dostała od losu, byłabym szczęśliwsza??? 

Wczoraj był czas, taki sam jak zawsze, ale nie TEN sam. Dzisiaj wiem, że nie trzeba mieć racji w każdej kłótni, nie muszę mieć więcej rzeczy, bo to tylko RZECZY, a ich bałagan rozprasza mnie i obciąża na różne sposoby. Nie potrzebuję być w pierwszym szeregu, bo cichy zakątek też jest piękny i ma swoje zalety. 

Wybieram każdy moment i rozumiem, że najmniejsza aktywność, to moja skarbnica wiedzy i doświadczeń. Wybaczam sobie głupoty, które popełniłam tysiące razy. To co bolało, boli, ma też w życiu swoja cenę i niekoniecznie jest złem na wieki. 

Czas jest świadkiem naszych narodzin i przemijania. Zegary, urządzenia mierzące i odliczające upływ czasu, to tylko próby poszukiwania – „jak czas zatrzymać. „

Niedawno przeczytałam książkę autorstwa Jakuba Jarno pt.”Światłoczułość”  Wywarła na mnie niesamowite znaczenie. I choć zostawiłam na koniec tego wpisu wzmiankę o tej powieści, to właściwie powinnam od niej zacząć.

Światłoczułość to wrażliwość na działanie światła. Termin używany w fotografice – “to stopień reagowania fotograficznych materiałów światłoczułych na światło białe...potocznie  zwany „czułością” (Encyklopedia PWN). 

I to właśnie jest sensem i sercem tej powieści – czułość, która w przemijaniu czasu nie zmienia się. W obliczu największych okrucieństw i cierpień ludzkości, można znaleźć najpiękniejsze człowiecze uczucia. Powieść obejmuje różne wymiary czasowe, różne miejsca wydarzeń, dobrych i złych ludzi..

 Czas płynie – Panta Rhei – a czułość, dobroć, miłość zawsze jest. 

Nie chcę – jak to mówią teraz po polsku -”spojlerować” treści tej powieści, ale gorąco polecam ją przeczytać. Tak bogatej czułości i ciepła w ciężkim życiu bohaterów dawno nie spotkałam…

********************************

A jak o upływie czasu i czułości, to przypomnę piosenkę z repertuaru Zbigniewa Wodeckiego pt. „Chwytaj dzień”. Zaśpiewana razem z Kayah. W tle ujęcia z życia Wodeckiego, niezapomnianego głosu, ciepłych tekstów jego piosenek. Idola mojego pokolenia, który stanowczo za wcześnie odszedł ze sceny życia. Piosenka znalazła się w albumie „Dobrze, że jesteś”, który powstał na kanwie niedokończonych utworów Wodeckiego, już po jego śmierci. A przecież wciąż jest obecny…

---

BACK

16 maja 2025

Nie mam zdolności matematycznych czy technicznych. Świat widzę opisowo i kolorowo. Część mojego mózgu, który mógłby umieć błyskawicznie obliczać pierwiastki, strzelać tabliczką mnożenia albo konstruować samoloty, została prawdopodobnie zablokowana w momencie rozwoju mojego embriona.  Ale ponieważ wiemy, że tak naprawdę pustka nie istnieje, coś musiało w te technologicznie precyzyjne miejsca “wpaść”… 

I tak z czasem narodziła się moja pasja literacko – czytelnicza i teatralna. 

Nie wiem po kim takie geny mi się dostały, bo tata był inżynierem i nigdy nie pogodził się do końca, że uparłam się studiować polonistykę. Mama była księgową, czyli to nie geny najbliższej rodziny.  Ale to właśnie Mama pokazała mi pierwszy teatr, a raczej teatrzyk kukiełkowy dla dzieci. Zapamiętałam z wczesnego dzieciństwa szary budynek przy ulicy Krupniczej w Krakowie (a moze to była jakaś przecznica z Krupniczej). Tam właśnie bywałam od czasu do czasu na pierwszych przedstawieniach. Pamiętam  kukiełki poruszające rękami i kiwające głowami za pomocą cienkich, ale sztywnych prętów przymocowanych do lalek.  To pierwsi aktorzy teatralni, z którymi spotkałam się w swoim życiu.  Nie mam pojęcia ile mogłam mieć wtedy lat, ale pewnie już byłam na tyle wrażliwym widzem, że do dziś pamiętam tę teatralną przygodę. 

W moim dzieciństwie książeczki dla dzieci były trudno dostępne. Pamiętam taki epizod – kiedyś Mikołaj zostawił pod poduszką prezent w postaci dużej książki, w twardej okładce pt. “Dziadek do orzechów”.  Musiałam już być w szkole podstawowej, bo umiałam czytać. Ale wciąż wierzyłam w istnienie Świętego Mikołaja. Jakież było moje zdziwienie, gdy na pierwszej stronie przeczytałam dedykację dla mnie od Mikołaja i… rozpoznałam pismo mojego wujka, którego kaligraficzny styl liter był piękny .  Od tego momentu zrodziły się we mnie duże wątpliwości – jak to naprawdę jest z tym Świętym Mikołajem 😄.

Czytałam dużo, do dziś mam w pamięci twarz naszej szkolnej pani bibliotekarki, która na przerwach pozwalała nam buszować po półkach i podsuwała coraz to ciekawsze powieści. Nieco później zapisałam się do prawdziwej “dorosłej” biblioteki tuż koło mojego domu, na ulicy Łobzowskiej w Krakowie. Ach, co to były za przeżycia – wejść tam, rozmawiać z paniami tam pracującymi i słuchać ich porad. 

Wtedy, w najgłębszych pokładach wyobraźni, nikt nie miał nawet przebłysku, że kiedyś będziemy czytać książki w komputerach, e-bookach lub słuchać ich w telefonie czy w podobnych urządzeniach, w każdej możliwej sytuacji, gdzie się własnie znajdujemy. 

W szkole podstawowej pierwszą sztuką, w której grałam główną rolę był “Pan Twardowski”, choć nie jestem pewna, czy dokładnie taki był jej tytuł. Dość często znajdowało się dla mnie miejsce, coś recytowałam, czytałam, zapowiadałam… Nie byłam najlepszą aktorką, ale lubiłam to robić. Bardziej przeżywałam dziesiątki prób w domu, kiedy ćwiczyłam moje przyszłe występy. To były chwile kipiące adrenaliną, większą niż sam finalny występ. 

W końcowych latach szkoły podstawowej i na początku liceum Mama często przynosiła z pracy bilety na niedzielne przedstawienia w godzinach południowych w Teatrze im. Juliusza Słowackiego. Były to głównie opery, ale nie tylko. Zazwyczaj jednak repertuar klasyczny. W ten sposób zetknęłam się z “Makbetem” Szekspira. Pamiętam to świetne i na tamte czasy nowoczesne i agresywne przedstawienie w reżyserii Lidii Zamkow. Jej syn chodził do klasy z moim bratem, dlatego pewnie jej nazwisko wbiło mi się w pamięć. Trochę przez mgłę, ale pamiętam “Króla Edypa” Sofoklesa i “Wesele” St. Wyspiańskiego.

Później, w latach 80-tych Teatr Słowackiego, jak zresztą wszystko w Polsce, szczególnie w kulturze, podupadł. Ludzie napotykali tyle trudności w codziennym życiu, że potrzeby kulturalne spadły na dalszy – daleki plan… Tylko takie miejsca jak “Piwnica pod Baranami” jeszcze walczyły o istnienie w życiu zwyczajnego człowieka.

Kiedy wyjechałam do Sosnowca, skończyłam studia polonistyczne i zaczęłam pracować w Liceum Medycznym, znów otworzyła się szansa realizacji teatralnych marzeń młodej nauczycielki. Okazji zawsze było dużo, tylko mało ludzi chciało angażować się w działania, które wymagały wiele dodatkowej pracy. Mnie się chciało! Byłam młoda, miałam pomysły, dobry kontakt z młodzieżą, więc zamiast nudnych sztampowych akademii, zaczęłam organizować kabarety, ironiczne przedstawienia (tylko trochę, bo cenzura szkolna też istniała!). I chwyciło. Młodzież to lubiła, ja wciągnęłam siebie i uczniów w różne teatralne formy. Działo się coś nowego.   

Tworzyłam kabarety na studniówki i na akademie z okazji święta Pierwszego Maja. Wymyślałam teksty, pisałam własne scenariusze, wkładałam w to piosenki, choć o śpiewaniu niewiele miałam pojęcia…  Za to miałam energię i pomysły, by próbować nowych nietuzinkowych sposobów na szkolne oklepane okazje. 

A potem… wyjechałam do Houston. Najpierw – z nadzieją, że to tylko na chwilę, na wakacje. Wrócę i znów będę na “swoim“ miejscu. Tak się nie zdarzyło. Różne myśli i emocje przychodziły mi do głowy, ale dziś niczego nie żałuję, że tak się poukładało.  Przez wiele lat było “pod górkę” ale przecież nikt nie ma zawsze “z górki 🤗”   

Niemal zaraz po przyjeździe “napatoczyła” się Sobotnia Szkoła Polska.  A już po roku pracy z dzieciakami zaczęłam robić krótkie występy – wierszyki, piosenki – po polsku. A potem z grupą tak samo jak ja szalonych koleżanek – nauczycielek powstawały małe dziecięce przedstawienia, potem coraz większe, bogatsze w teksty, kostiumy, nawet tańce. To porywało dzieci do wspólnej zabawy, zachęcało do mówienia po polsku. Lubili to rodzice, zaangażowani podobnie jak ich pociechy. Chętnie przychodzili widzowie, wspierali nas w tych formach polskiej działalności. 

Aż dzieci podrosły, weszły w wiek nastolatków, a my potrzebowałyśmy znaleźć nową formę “polskości”. I wtedy założyłyśmy Teatr Ogniska Polskiego. Wszystko działo się szybko, entuzjazm i pomysły rosły jak na drożdżach. Minęło parę lat, do młodzieży dołączyli dorośli i tak teatr stał się dla mnie spełnieniem potrzeb dawnej nauczycielki – polonistki i radością dla coraz większego kręgu widzów. 

O teatrze i sposobie jego zwariowanej a równocześnie fantastycznej działalności rozpisywałam się już w innych tekstach mojego bloga – w dziale “Teatr Ogniska Polskiego w Houston” . (patrz – sekcja Blog)

Wprawdzie to tylko wyrywkowe wspomnienia, poskładane tak, by ożyły w nas teatralne myśli tamtych czasów. Wiele teatralnego jest wciąż we mnie, ciągle uważam ten rozdział w moim blogu za otwarty. Coraz trudniej dogrzebać się do starych filmików, zdjęć. Trudniej też poukładać logicznie w pamięci całość tamtych dni. 

Przechowuję wycinki, wyrywki tekstów, piosenki jak największe skarby. W każdym przypadkowo znalezionym zdjęciu widzę sens i terapeutyczne działanie mojej sceny teatralnej. Nic nie było jak w prawdziwym teatrze, a jednocześnie była to najprawdziwsza “sztuka” jaka my, emigranci-entuzjaści mogliśmy stworzyć w warunkach “domowych”.  

A aktorzy, młodzi ludzie często urodzeni już w Stanach, musieli nauczyć się długich tekstów polskich, trudnych ról. Zagrać, zaśpiewać i pokochać na “moment”  TEATR. Wymyślaliśmy kostiumy, tworzyliśmy scenografię z niczego, nagrywaliśmy muzykę, niemal spod ziemi wydobywaliśmy rekwizyty. I uwielbialiśmy te nasze wspaniałe sceniczne szaleństwa.

Mówiłam, pisałam już o tym? Ależ  tak!! Ale nigdy nie dość, by znów wspominać… Bo teatr – każdy i zawsze – takim jak ja – uzdrawia duszę…  Dla mnie  to była pasja i terapia.

Wszystko jednak ma swój czas. Czas naszego teatru też musiał minąć. 

Obok – sztuka filmowa wciąż była i jest dla mnie niesłychanie ważną częścią mojego życia. Uwielbiam Festiwal Filmów Polskich w Houston, jestem zawsze od 25 lat obecna niemal na każdym filmie. Śledzę polską kinematografię na bieżąco. I nie tylko polską. Ale polski język, jako dawnej polonistce jest mi najbardziej bliski i tylko  w taki sposób mogę spełniać swoje zainteresowania. 

Oglądam i śledzę na bieżąco w filmach wielu polskich aktorów i to nawet tych najmłodszych. Wiem dużo, na czym polega warsztat pracy aktora, reżysera. Patrzę na teatr i film trochę inaczej niż przeciętny widz. W każdej scenie, ruchu czy słowie widzę ogrom pracy. Tej za kulisami i tej już po ostatecznym szlifie twórczym. Zastanawiam się, co było ważne dla reżysera i co jest ważne dla mnie – widza. Widzę każdy ruch i podziwiam, bo wiem jaka to wyczerpująca i żmudna praca, ale także jak wspaniałą satysfakcję niesie. 

Uwielbiam słuchać wypowiedzi twórców o  procesie ich działań, o rodzeniu się ostatecznego kształtu tego, co my- widzowie oglądamy. 

Niedawno dowiedziałam się, że mogę oglądać polskie przedstawienia Teatru TV z różnych miast i zaczęłam śledzić coś, czego nie oglądam już od lat. Jakież było moje zdziwienie (a nie powinno mnie zdziwić!), że współczesny teatr polski to dzisiaj także nowoczesne sceny, inne możliwości, nieograniczone pomysły i wspaniali aktorzy. 

I przypadkowo natrafiłam na przedstawienie w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie pt. “1989. Musical” .

Wrócił do mnie obraz tego teatru sprzed 40-50 lat. Nagle ujrzałam znaną mi scenę, ale jakże inną! Większą, nowoczesną, przestrzenną. Wiedziałam, że teatr był długo w przebudowie, że odnowiono wnętrza, widownię, wymieniono krzesła, odnowiono loże.  Ale przecież nie byłam tam pół wieku… Wszystko wróciło ze zdwojona siłą. Nagle znalazłam się w teatrze moich młodych lat, a przecież zupełnie innym! Ujrzałam stare piękno tego miejsca, rozpoznałam wiele znajomych, bo solidnie wbitych w pamięć elementów. Remont wciąż trwa, bo nie jest to łatwy i tani projekt. Ale i tak nowy wygląd starego “Słowackiego” zapamiętanego przeze mnie teatru, aż zaparł mi dech w piersiach. 

Musical o treści politycznej, to niełatwy temat. Powiem więcej – trudny do odtworzenia.  

Oglądałam w Houston musical “Hamilton”, który robi wielkie wrażenie i ma świetne recenzje. Podobno był pierwowzorem pomysłu wersji Musicalu „1989”.  

Nigdy nie byłam fanką muzyki rapowej, nigdy też nie myślałam, że można stworzyć tak ciekawy scenariusz opowiadający o politycznych wydarzeniach w Polsce w latach 1980-89. O “Solidarności”, o dniach niepewności, o aresztowaniach, o wątpliwościach i – o największej sile polskiej solidarności ludzkiej, jaka  dokonała się na oczach mojego pokolenia. 

Tak, minęło już ponad 35 lat. Wyrosło następne pokolenie a nawet dwa, dla których to już tylko historia..  Dla mnie – to przeżycie pokoleniowe!  Byliśmy w środku tych wydarzeń, przeżyliśmy chwile i wydarzenia, które wykształciły w nas najprawdziwszą świadomość polityczną. 

Historia opowiedziana jest z perspektywy kobiet i żon ważnych osób, które tworzyły tamte wydarzenia. Na scenie przeplatają się chwile grozy i polityczne decyzje, rodzinne problemy i dylematy. Wątpliwości zwykłych ludzi i życiowe zawirowania. Codzienne życie toczy się obok wielkiej polityki. A wszystko to w rapowej muzycznej oprawie, ostrym rytmie, energicznym tańcu.

Byłam i jestem zauroczona! I mile zaskoczona. Niektórych aktorów znam z filmów, ale w takich rolach wszyscy mnie zaskoczyli. Entuzjazm i energia spektaklu, szybkie zmiany scen, dekoracji, świateł a równocześnie znane postaci tamtych wydarzeń – wszystko to otworzyło mi ważny i trochę już przysypany kurzem minionych lat obraz. 

Oglądaliśmy tę transmisję z Teatru Słowackiego i czuliśmy się jak widzowie w pierwszym rzędzie. Byliśmy tam, wśród innych widzów – a nie przed naszym dużym telewizorem. Ale siła wrażeń, moc rapowej muzyki, nieustającego ruchu i tańca, tekst scenariusza i niezwykłe skupienie wydarzeń tamtych lat wywołały w nas tak silne emocje, że podzieliliśmy sobie całość spektaklu na dwa wieczory. 

Jedno, co odkryłam w sobie z dużym zdumieniem…  “Solidarnościowe” przeżycia i w pewnym sensie wiedza o tamtych czasach urwały się w mojej pamięci wraz z wyjazdem z Polski do Houston.  

Zrozumiałam, że ostatnie 35 lat dla Polaków mieszkających w Polsce to ciąg dalszy historii, trwanie walki politycznej i zmian, których ja już tam nie doświadczyłam. 

Dla mnie zwycięstwo „Solidarności” to pierwsze wolne wybory w 1989 roku i ich wygrana. Wszystko, co nastąpiło potem – już nie wyzwoliło we mnie rozterek, niesmaków i poważnych rozłamów politycznych.

Dla mnie MIT tamtego burzliwego dziesięciolecia i zwycięstwo “Okrągłego Stołu” to MIT POZYTYWNY. Nikt i nic go nie zmieni. Tak, wiem – następne ponad trzy dekady zmieniły w Polsce życie i w konsekwencji także spojrzenie na tamte wydarzenia. 

Usłyszałam (a może przeczytałam w recenzjach), że spektakl “1989” ma za zadanie przywrócić czy odtworzyć tamto zwycięstwo i sprawić, by MIT tamtych lat stał się dla nowych pokoleń mitem pozytywnym.  Nie tylko dla mnie…

Z perspektywy czasu, a przede wszystkim zmian w moim życiu, z obserwacji polskości z daleka, dla mnie Solidarność pozostanie na zawsze zwycięstwem mojego pokolenia. Jedynym polskim powstaniem, które wygrało. 

A twórcom i aktorom tego spektaklu dziękuję z całego serca za odwagę i odświeżenie historii, która powoli zaczyna być zapomniana. A przecież – nie wolno zapomnieć o tym, że potrafimy zwyciężać.  

Teatr potrafi przywrócić wiarę, przywołać pozytywne wspomnienia i… uzdrowić duszę! 

Dziękuję!! 

---

BACK

1 maja 2025

Trzy razy M. Skąd takie skojarzenie? Jak zwykle – z życiowego doświadczenia. Wszyscy mamy wiele wspomnień, bardzo trudno je poukładać. Ustalić – co, kiedy, do czego i po co.  Trzy motywy myślowe, które pozornie nie mają ze sobą wiele wspólnego. 

Był rok 1990 – listopad. Basia i Marek zaproponowali nam wycieczkę do Nowego Orleanu. Niewiele wiedzieliśmy o tym mieście. Pożyczyli nam ich drugi samochód (nie bardzo wierzyli że nasz „staruszek” z założenia kupiony na jeden semestr, wytrzyma taką podróż) 

Ze wstępnych opowieści chłonęliśmy o tym mieście co się dało, zwłaszcza legendy o nowoorleańskim jazzie. Pojechaliśmy tam z dziećmi- nasze już były nieco starsze, ale dzieci naszych przyjaciół jeszcze małe (5-7 lat) – za małe by odwiedzić kluby jazzowe…

To niełatwe zobaczyć dużo, ale i tak jazz wszechobecny na każdej ulicy, każdym rogu, artyzm i atmosfera tego miasta zachwyciła nas niemal natychmiast. Było tak… inaczej!  Sklepiki z pamiątkami w charakterystycznych kolorach tego miejsca, wielka rzeka Mississippi – wszystko nowe i zachwycające. Skupiliśmy się na starym statku pływającym po wielkiej jak morze rzece, kolorowych sklepikach, muzyce jazzowej i każdej innej na ulicach i dobrych „cajun” przysmakach.

Wtedy po raz pierwszy odkryłam maski. Były w każdym sklepiku, na ścianach, półkach, wieżach z magnesami. Kolorowe cuda jak na filmowych balach maskowych. Maski (oczywiście fioletowo- żółto- zielone) ale także w wielu innych kolorach – ostrych, wyrazistych, natychmiast przyciągających oko! Maski zasłaniające pół twarzy i całą. I tylko na oczy. Śliczne, ale i przerażające, karykaturalne.

Moją uwagę zwróciły maski dekoracyjne, zawieszane jako ozdoby ścian. Wtedy po raz pierwszy takie kupiłam… Długo były z nami na różnych ścianach naszych często wtedy zmieniających się domów, aż – gdzieś się zapodziały. Pewnie po latach – zakurzone nieświeże zawędrowały do kosza…

W Nowym Orleanie byliśmy jeszcze cztery razy. W różnych porach roku i przy wielu okazjach. Kiedy piszę ten tekst jestem po świeżej wizycie w NO – tym razem w szaleństwie karnawałowych parad Mardi Gras, bardzo wymyślnie i niezwykle kolorowo poprzebieranych turystów i ogromie dekoracji.  Tym razem – już bez takiego „obłędu w oczach” kupiłam nową maskę na ścianę i bardzo ładny magnes/maskę. Tradycji stało się więc zadość. 😀

Niesamowite maski były w Brazylii w czasie ich tradycyjnego karnawału, także w Wenecji, w Peru i wielu innych miejscach świata..

Maski to sposób na ludzkie tajemnice, szokujące prawdy . Na jeden wieczór, na jedną noc… zakrywanie naszych oczu lub całej twarzy elementem upiększającym a równocześnie zaskakującym, jest niezwykle ekscytujące. Maska to element – uzupełnienie kostiumu. Dla zabawy i żartu albo z dużo głębszych powodów.

Tak, historia wielokrotnie udowodniła, że pod maskami można ukrywać złe intencje, skrywane namiętności, kłamstwa. Już w starożytności na scenie teatrów maski odgrywały istotną rolę. Maska miała odzwierciedlać charakter scenicznej postaci.  Ach, długo by o tym mówić 🤔

Dla mnie (z moich skromnych doświadczeń) maska to część gry, zabawy, “słodkiej tajemnicy”, która może poruszyć wyobraźnię i zaintrygować innych ludzi… Moje maski były i są kolorowe i radosne i kojarzą mi się z miłymi chwilami.

Dlaczego więc drobne maski przywiodły mi na myśl wielkie graffiti i murale? 

Graffiti – choć wydają się podobne i pokrewne z muralami,  stanowią jednak osobny temat. Malowane na murach, często przez przypadkowych „ autorów” wyrażają nadmiar odruchowych emocji i fantazji. W większości nie mają planu, są niedokładne, często mało estetyczne.  Są „wybuchową bombą” emocji, od dobrych do tych najgorszych. Autor zazwyczaj używa farb w sprayu, byle jak, szybko i nierówno. Często w nielegalnych miejscach, psując smak i klimat miejsca. Ale wcale tak nie musi być! Istnieją graffiti, których przesłanie jest sensowne i pozytywne, a wykonanie zalicza się już do sztuki ulicznej (Street Art).

Za to murale to piękna kategoria ulicznej sztuki! Tak naprawdę dopiero kilka lat temu zaczęłam je zauważać, chociaż są ogromne i właściwie nie da się ich pominąć wzrokiem. 

Kiedyś – mural kojarzył mi się źle. “Komunistyczny motyw” narzucający siłę, uderzający w wyższość polityczną i społeczną sił rządzących. Jakieś niemiłe ukłucie w myśli i w sercu.. 

 W 2019 roku pojechaliśmy na wspaniałą wycieczkę do Brazylii i Argentyny. Tam, w największych miastach tych krajów, Rio de Janeiro i Buenos Aires aż buchały z wielkich ścian kolorowe malowidła. Wysokiego artyzmu, w niesamowitych kolorach, każdy o silnym przesłaniu. Pozytywnym! Tematyka dowolna i bardzo szeroka. Często dla nas turystów nie odczytywana w pierwszym spojrzeniu, ale przewodnik potrafił opowiedzieć każdą historię kryjącą się w obrazach. Tak – obrazach!  Obraz na gigantycznych ścianach murów, którego przekaz jest prosty, docierający do odbiorcy, poruszający i tematem i wizją. Byłam zachwycona! Pół miasta to kolory, twarze, często zmuszające nas do zatrzymania się na dłuższą chwilę, spojrzenia i zastanowienia się. To ułamki wydarzeń i historia współczesna miast. 

Malowidła (a może to niewłaściwe słowo, bo myślę o nich w bardzo pozytywny sposób, a malowidło nie zawsze kojarzy się pozytywnie…) przyciągają naszą uwagę, nie pozwalają przejść obok nich obojętnie. 

Są wizerunkiem miasta i “punktują” dla obserwującego najważniejsze problemy współczesności albo historii. 

A kilka lat później (w 2023 roku) pojechaliśmy znów do Polski i bardzo blisko domu mojego dzieciństwa zamiast starych szarych kamienic, zobaczyłam park, a w nim mural poświęcony pamięci naszej noblistki Wisławy Szymborskiej. 

Pojawił się polski trend malowania murali ku pamięci polskich twórców literatury, aktorów, piosenkarzy. Twarze na murach, blisko naszych oczu i serc, ludzi, których nie chcemy zapomnieć. W Opolu, w 2020 roku powstał mural Anny Jantar a rok później mural, który upamiętnił  Krzysztofa Krawczyka. Jest także bardzo ciekawy graficznie, mural pamięci Zbigniewa Wodeckiego. Agnieszka Osiecka tonie w kwitnących bzach w Warszawie. 

Kilka wybranych murali z polskiej rzeczywistości – pamięci Agnieszki Osieckiej, Zbigniewa Herberta i Krzysztofa Krawczyka

Śledząc murale w różnych miastach można stworzyć lekcję o twórcach współczesnej polskiej poezji, spotkać na wielkich ścianach wiersze Zbigniewa Herberta, Tadeusza Różewicza, Stanisława Barańczaka. 

Jeden z mistrzów współczesnego polskiego kryminału, Marek Krajewski, doczekał się swojego wizerunku na murze (we Wrocławiu) w towarzystwie dwóch jego książkowych bohaterów – Eberharda Mocka i Edwarda Popielskiego. Oczywiście jest i mural Remigiusza Mroza promujący jedną z jego powieści “Osiedle RZNiW”.

Murale mogą mieć setki tematów, przekazać dziesiątki informacji. Nie sposób ich zliczyć!! Podobno w Polsce najwięcej murali jest w Łodzi. Trudno mi sobie wyobrazić współczesną Łódź pełną kolorowych ścian. Łódź, którą pamiętam – bardzo przelotnie i bardzo dawno – była ponura i smutna. Taka… nijaka.  Chciałabym przejść się dzisiaj po tym zupełnie innym mieście. 🙂

Murale zmieniają przestrzeń publiczną, czynią ją weselszą. Są wszędzie, rozsiane po całym świecie.  Przemawiają do nas obrazem, kolorem, wielkością. Także słowami – cytatami z wierszy, piosenek, mądrych słów ważnych ludzi.  Dziś mural stał się nie tylko elementem dekoracyjnym, ale także estetycznym wyrażaniem przekonań, opinii i wartości społecznych. Także tych naszych – prywatnych, bo interpretacja to już nasz osobisty odbiór. 

Nie wiem jak dokładnie wygląda technika wykonywania muralu. Nie jest to chyba łatwe zadanie, bo przestrzeń jest ogromna, a pomysły autorów bardzo różne. Osobiście, murale w różnych miastach świata zrobiły na mnie ogromne wrażenie. 

Sztuką może być wszystko – od najmniejszej porcelanowej filiżanki  czy srebrnej biżuterii do obrazu wiszącego na ścianie w naszym domu aż po ogromny mural, na który spoglądamy z daleka, by objąć cały jego przekaz. 

A motyle? Czy to tylko dlatego, że pasują do “Trzy razy M”? A może dlatego, że są piękne, ulotne i delikatne. Mają w sobie tyle artyzmu natury, nawet jeśli są tylko dekoracją.  Patrzę na nie i podziwiam niemal tak samo jak murale. 

Stanowią piękno w naturze i w wielu rodzajach sztuki – malarstwie, metalu, w prostych rysunkach ręką dziecka i jako symbol rozlicznych ważnych tematów. 

Mam słabość do motyli. W każdej postaci. Zawsze wywołują we mnie ciepłe skojarzenia, pozytywne myśli. Wielki mural i maleńki motyl. A pośrodku tajemnicze kolorowe maski. “Bukiet różności” a ja w swych myślach znajduję dla nich wspólny mianownik. I to nie tylko literę M…

Nie znam się na rodzajach, ale wiem, że cały cykl rozwojowy motyla trwa kilka miesięcy, ale motyl w “popularnej odsłonie”, taki jaki kojarzymy z jego nazwą żyje około trzech tygodni. I to są różnice pomiędzy grupami, gatunkami, które liczy się  w tysiącach. Czy ktoś wie, że istnieje motyl, który żyje tylko jeden dzień?.. 

Zapamiętujemy obrazy. Każdy z nas inne i inaczej. Postrzegamy piękno również w inny sposób. Tworzymy sobie własną hierarchię, tego co lubimy i podziwiamy. 

Być może temat masek, murali i motyli postrzegany w opisany przeze mnie sposób, nie przekona innych. 

Ale na pewno sprawi, że ktoś zatrzyma się przed muralem i dostrzeże w nim coś, czego wcześniej nie widział. A twarz w masce poruszy myśl o tajemnicy, jaką każdy może za nią skrywać.  Nawet jeśli to będzie tylko jedna noc…  I wtedy będą latać wokół nas nocne motyle.. 

Motyle na chwilę, motyle “w brzuchu”, motyle – symbole, motyle – oznaki miłości i wolności. Symbol transformacji i rozwoju. Ulotnego szczęścia, trudnego do zatrzymania na dłużej. Ale tak przyciągającego swym pięknem, że nie umiemy się mu oprzeć.  

I tu aż puka do drzwi mojej pamięci piosenka niezapomniana Ireny Jarockiej pt. „Motylem jestem” – optymistyczna i ciepła.

Ale znalazłam cos nowego – w wykonaniu dawnego zespołu Lady Pank (który rozpoczął swa karierę w 1981 r) „MOTYLE” – piosenka z roku 2025!! P Motyle – dawne piękne i ciepłe wspomnienia o kobietach – motylach. Uleciały ulotne piękne chwile… jak w życiu każdego z nas.

---

BACK