Małgośka

16 lutego 2026

W którym momencie zaczynamy analizować nasze życie? Kiedy dorastamy do rozważań – kim jestem? Gdzie jestem? Jaka jestem?.. Co w moim życiu jest poukładane, świadome, a co wciąż jest  przypadkowe i niekontrolowane. Co jest lepsze? 

Często nie potrafimy postawić sobie granicy własnej dojrzałości. To co wczoraj wydawało się jasne i właściwe, jutro może nie mieć znaczenia. Nasze doświadczenia są różne. To one kształtują poczucie pewności siebie. 

Tyle, że na przestrzeni lat mamy w życiu ciągłe zakręty, nieprzewidziane zdarzenia. Świat zmienia się nie tylko wokół nas, ale także w głębi nas. Pędzimy bez zatrzymania – biegniemy, jedziemy na rowerze, samochodem, lecimy samolotem, wędrujemy po górach. W dzień i w nocy. Zawsze coś.. 

A ja chciałabym zatrzymać tyle chwil, minionych dni. Zamknąć w pamięci dobre momenty. Ciepło rozmów, spojrzenia i ich prawdziwe znaczenie. 

Już mam wszystko, co umiałam zdobyć. Mam i więcej, już nie muszę biec. Mam swoją własną LUPĘ, mogę spojrzeć i zobaczyć to, co naprawdę jest wciąż dla mnie cenne i ważne. 

Pamięć ludzka nie nadąża za pragnieniami. Tak wiele uleciało z głowy. Chciałabym powrócić do minionych dni, ale drzwi pamięci już się zamknęły. 

Są puste plamy. Dziurawe chwile, choć wiem, że kiedyś były wypełnione zdarzeniami i uczuciami. Gdybym mogła je oglądać pod moją lupą. Gdybym mogła, jak uważny naukowiec, sprawdzić siebie.

…Weź, przypomnij sobie. Weź, zajrzyj do szpar i zakamarków. Weź, podaj mi rękę i pomóż mi w podróży do siebie. I dla siebie. Przyszedł mi na myśl ten dziwny zwrot “weź…” Gdzieś w internetowej przestrzeni natrafiłam na piosenkę “Weź, nie pytaj…” śpiewaną przez Pawła Domagałę.  “Chodzi” za mną od kilku tygodni. 

Pawła Domagałę znałam dotychczas jako aktora. Zwyczajny, może nie wybitny, ale ujmujący ciepłem swojego głosu, uśmiechem i spojrzeniem takim… bardzo ludzkim. Aktor młodego pokolenia (a może to już średniego? 41 lat).  

W swych kreacjach filmowych, a przynajmniej w filmach, które oglądałam z jego udziałem, przyciąga szczerością, może trochę nieporadnością. Ujął mnie nie super silnym “macho”, który tak popularny i oczekiwany jest w dzisiejszym świecie. Współczesne pokolenie oczekuje od faceta, żeby był silny, zawadiacki i koniecznie z lekkim trzydniowym zarostem. Musi być silny pod każdym względem, bo inaczej nie pasuje do określenia – „ciacho”🤣

Weź pod lupę..  Sięgam po moją lupę i widzę siebie poszukującą zawsze… „ciepłych facetów”.  Z poczuciem pewności siebie, ale także z odrobiną romantyzmu. Z fantazją, którą lubię w nich i cenię. Z przyjaznym słowem na dobranoc, z pocałunkiem “bez powodu”, z kwiatkiem bez specjalnej okazji. Nie tylko na pierwszej randce, ale – przez całe życie.  

Nie miałam pojęcia, że Paweł Domagała jest również piosenkarzem. Dopiero niedawno odkryłam jego inne niż aktorskie umiejętności. Paweł śpiewa piosenki równie ciepłe jak jego role filmowe. Jest w nich wiele słów, które wzruszają. Są bliskie zwykłemu codziennemu życiu. Autentyczne. Poruszają tematy osobiste, rodzinne. Nastroje dnia i chwili. Są po prostu – szczere. 

Tekst to obraz, który prostemu człowiekowi jest najbliższy — szczęście rodzinne, dobre dni mijające w spokoju. Może dlatego te piosenki podobają się mnie – emigrantce, starszej pani, tak chętnie wracającej do piosenek/wspomnień mojego pokolenia. 

Piosenki Pawła Domagały mają w sobie połączenie muzyki kilku pokoleń i trendów. Niektórzy tak mają, niekoniecznie pędzą za modą i nowościami. Umieją sięgać do tego, co już przeminęło a wciąż jest ponadczasowe.

Nie ma w jego piosenkach krzykliwego rapu, wrzasku, brzydkich przekleństw, wściekłości i nienawiści. Są emocje dnia codziennego, szczypta osobistych ciepłych uczuć, dobro. Człowieczeństwo. To nieczęsto spotykane zjawisko wśród młodych artystów.

Nie znam się na muzyce, odbieram świat piosenki bardzo instynktownie i nie oceniam ich z punktu widzenia fachowców.

Weź, posłuchaj… Może i tobie się spodoba? 

Mieszkając z dala od Polski lubię odkrywać coś, co jest odległe pokoleniowo, a równocześnie sięga do moich osobistych wspomnień i daje mi poczucie łączności „moich” miejsc na świecie. 

Moje kilka słów o Pawle Domagale to nie recenzja – to radosne odnalezienie pomostu pokoleniowego. Ludzie, w swej ludzkiej naturze nie zmieniają się. Ludzie poszukują swojego „ja”, które odnajdują w ciągle i coraz szybciej zmieniającym się świecie. Piosenki Pawła Domagały dają mi poczucie, że cząstka mojej wrażliwości i moich potrzeb istnieje także w młodych ludziach.

I może bym tego nie zauważyła, gdybym przypadkowo nie usłyszała piosenki „”Weź, nie pytaj”. Ten dziwny zwrot, tak często odruchowo używany, choć wydaje się nieco „pokraczny” językowo, zawrócił mi mocno w głowie.

Weź, podaj mi… Weź, przeczytaj to… Weź, odczep się… Weź, opowiedz mi… Czyż nie tak właśnie – do pytania, polecenia, prośby dołączamy na początku słowo “weź”?

Zwykłe niezauważalne zwroty stosujemy w języku dnia codziennego. Nie rażą, choć może w literackim dziele “nie smakowałyby” nam. 

W tekstach piosenek Pawła ten zwrot pasuje “jak ulał” do intencji przesłania. 

Patrzę przez lupę na moje potrzeby, na myśli o tym, co widziałam w sobie kiedyś, a co mogę dostrzec dziś. Dzisiaj moja lupa odsłania mi obrazy, których nie mogłam zobaczyć 20-30-40 lat temu. Każdy szczegół jest inny, każde pragnienie wydaje się jakby “nie moje”. 

Bo lupa starszego człowieka widzi więcej i inaczej. Każde szaleństwo ma swój smak. Co wtedy było najlepsze, dziś wydaje się niestosowne. Może niepotrzebne, śmieszne, nawet … wstydliwe. Ale nic w tym złego.

Na szczęście kiedyś nie była nam potrzebna lupa do obserwacji siebie. Nie mieliśmy potrzeby sięgania wstecz. Szliśmy tylko do przodu. W zawrotnym tempie i z przekonaniem, że tak było najlepiej.

Pragnienia ludzkie są tak różne, że żadna lupa tego nie potrafi ujawnić. Lupa, to tylko słowo-klucz na nazwanie moich uczuć i przemyśleń. Mózg każdego z nas jest tak indywidualny i osobliwy, że może tworzyć i przechowywać to, co innemu człowiekowi przez całe życie nie wpadnie do głowy, nawet na minutę.

Mądry neurochirurg może wiedzieć wszystko o ludzkim mózgu, ale nigdy nie dosięgnie naszych tajemnic, marzeń i pragnień. 

Mijają lata, każdy z nas ma własną historię. Tę historię dzielimy z najbliższymi. Rodziną, przyjaciółmi. Wydaje nam się, że już nigdy nie będzie inaczej. Jest dobrze i tak ma być. A później z miesiąca na miesiąc, z roku na rok coś się zmienia, choć pozornie nie widzimy tego. Dorosłe dzieci mają swój świat, a w nim ich sposób na życie. Jestem ciekawa jakby to było, gdyby każdy z nas umiał spisać swoje etapy życia. Czy potrafilibyśmy postawić własne granice tych zmian? 

Dziś, gdy moje wnuki są prawie dorosłe,  moje wyobrażenia szalonych dni i miejsc, nieznanych wyzwań i planów są skromne. Albo takowych już nie ma. Są za to inne potrzeby. Doceniam już ścisły krąg przyjaciół. Spokojniejsze pomysły, co wcale nie oznacza, że mniej interesujące. Za to łatwiejsze dla mnie do zrealizowania. Takie, których kiedyś nie było w moich planach.

Lubię spokój domowy, lubię mój dom. Teraz lubię też poczucie bezpieczeństwa. Nie mogłabym pojechać na trwające przez pół roku wakacje, bo tęskniłabym za własnym łóżkiem, za sposobem na nasze codzienne spędzanie wieczorów. Potrzebuję spojrzeć na mój ogródek, który choć wkurza mnie, że za szybko zarasta chwastami, to jednak jest mój. Umiem zauważyć, że mandarynki dojrzały i trzeba je zerwać, figa traciła szybko liście i już wypuszcza nowe, chociaż kalendarzowa zima wciąż trwa.

Złoszczą mnie „dziwolągi”, których kiedyś nawet nie zauważałam. Za to cieszą mnie nie tylko pozornie wielkie rzeczy czy ważne wydarzenia. Cieszą mnie drobinki życiowe. 

Dobre ciastko i pyszna kawa w kolejnej nowej filiżance. Brydż z przyjaciółkami, przegadany i roześmiany. Taki, jak tylko my lubimy i rozumiemy. Już nie denerwuje mnie, jak kiedyś, że ktoś robi beznadziejnie głupi błąd w “sztuce brydżowej”. Śmiejemy się z siebie i mówimy: “Ha, przecież my wciąż się uczymy, prawda?”  

Kiedyś lubiłam zakupy, nawet wtedy, gdy nie miałam pieniędzy, by kupić sobie coś nowego. Coś nagle zachwycało moje oczy i MUSIAŁAM (teoretycznie) to mieć!

Dziś buszuję po stronach internetowych, po Amazonie i podobnych miejscach i wcale nie przeszkadza mi, że modelki są młode, szczupłe i wszystko co oglądam, jest ładne. Patrzę, bo to, co ładne cieszy moje oczy.

Nie zazdroszczę niczego nikomu, nie gorączkuję się polityką, nie wkurzają mnie wygłaszane przesadnie przez innych mądrości, z którymi się nie zgadzam. Nie egzaltuję się tak, jak kiedyś w dyskusjach poglądowych, nie denerwuję się wyborami moich dzieci, które są inne niż nasze. 

Jestem szczęśliwa, że mam wokół siebie najbliższych, że nie jestem samotna. 

Wiem, że starzeję się, choć każdego dnia mówię sobie przecież nie jestem stara!..  Jestem starsza. Każdego dnia, tak jak ty i on. 

Dziś wiem, że trzeba być tu i teraz. Zrobić głęboki wdech, poczuć zapach miejsca i chwili.  

“Weź, podaj mi rękę.” “Weź, przytul mnie…” Nasze wspomnienia i chwila trwająca teraz – to najlepsze, co mogę dziś mieć. 

Szkoda sił na rozpamiętywanie tego, co było złe i smutne. Nie tracę czasu na złość i niechęć do tego, co mi się nie podoba. Bóg i życie dają nam tyle wyborów. W każdej chwili i w każdym czasie. Wybierajmy, to co dla nas najlepsze, z przymrużeniem oczu i pozytywną energią. 

Bezsensowne jest, że tyle złych emocji i czasu ludzie tracą na coś, co i tak się zmieni. Co tak naprawdę od nas nie zależy. 

Chcę skupić się na sobie. Na przyjaznym spojrzeniu moich najbliższych, na tym, co mam i co dostaję każdego ranka, gdy słońce świeci, a mnie nic nie boli. (albo tylko trochę 😄)

Wiem – tak samo jak ty, że to nie jest łatwe. Emocje, dziwne plany w głowie, otaczające nas warunki potrafią szybko obrócić taką “starzejącą się filozofię” w nicość. Może i starszy człowiek jest słabszy fizycznie, ale wciąż mamy w sobie siłę, by zadbać o dobre samopoczucie. Nie dajmy sobie tego odebrać. 

“Weź, podaj mi rękę” “Weź, bądź ze mną, starzej się ze mną” – Weź, posłuchaj piosenki Pawła Domagały, która tak wiele nauczyła mnie dobroci dla siebie samej…

***********************************

Weź, posłuchaj… – piosenka „Weź, nie pytaj” – Paweł Domagała

---

POWRÓT

1 lutego 2026

Tradycja – może być bardzo stara. Zazwyczaj trudno ją złamać, ale też czasami trudno z nią wytrzymać. Jak wszystko – tradycje też się starzeją. Lubimy je utrzymywać bez zmian, ale bywa, że nas męczą i chciałoby się je trochę “podrasować”, coś tam podmienić, uprościć.

Nie wiem co lepsze. Pewnie to zależy od tego, o czym myślimy.  Są tradycje, które dla mnie są ważne i niepodważalne, na przykład WIGILIA.

Nie powiem, że nie zdarzyło mi się ulec namowom, poddać się nagle zaistniałej sytuacji i zmienić tradycyjną polską wigilię. Można zrobić wigilię  tydzień czy dwa wcześniej… Ale to nie będzie ta sama wigilia.  Można jeść homary (lobsters) i jest wtedy bardzo elegancko i wyjątkowo, ale to też nie jest moja wigilia. 

Można połączyć tradycję polską i amerykańską, ale chodzenie w piżamach przez pół dnia w Święto Bożego Narodzenia, dla mojego męża (mimo, że mieszkamy w Houston ponad 35 lat) jest niedopuszczalne i nie mieści się w naszej świątecznej tradycji. 

Nie chcę przez to powiedzieć, że to źle albo gorzej… .Jest inaczej.

Tradycje są po to, by je kontynuować. Trzymają nas razem. Mimo upływu lat, istnieje coś, co łączy  pokolenia. Nie wiemy kto i kiedy starą tradycję zaczął. Często nie wiemy, czy tradycja, którą wciąż kultywujemy, kiedyś była taka sama, czy też przez lata zdążyła już się zmienić.  

Wiem natomiast, że robimy rzeczy, które stają się naszą rodzinną tradycją. Miesiąc po miesiącu, rok po roku powtarzamy coś, co sami stworzyliśmy. Budujemy między sobą więź, która jest nam potrzebna. 

I myślę tu o zwyczajach, tradycjach stworzonych w „najmniejszej rodzinie” czyli pomiędzy dwoma osobami. Jeśli ktoś wyjeżdża na swoją rocznicę ślubu od lat w to samo miejsce to znaczy, że już ma taką swoją własną tradycję. Jeśli stworzymy między nami grę słowną, wyjazdową czy jakąkolwiek inną i powtarzamy ją regularnie w nam tylko znanych i wybranych okolicznościach, to jest już tradycja.

Amerykański Thanksgiving to piękne święto rodzinne. Ma swoją długą historię, opowieść o tym jak amerykańscy pielgrzymi i rdzenni mieszkańcy plemienia Wampanoag wspólnie obchodzili udane zbiory. Historia sięga roku 1621. Później święto Dziękczynienia zostało w Stanach ustalone oficjalnie. Dla Amerykanów to najważniejsze święto, ważniejsze nawet od Świąt Bożego Narodzenia i Dnia Niepodległości. 

Wypada zawsze w czwarty czwartek listopada. Zazwyczaj w połączeniu z piątkiem stanowi rodzinny długi weekend. 

Thanksgiving to czas wielkiego jedzenia, bardzo specyficznych potraw (podobnie jak w polską wigilię). I najważniejszy jest INDYK. Zwykle pieczony w całości, długo i bardzo precyzyjnie.  Oczywiście, wersji jest wiele, można piec w piekarniku, można na grillu, można nadziewać, można nadziewkę robić jako osobną potrawę. Są indyki wędzone albo już podpieczone w pierwszej wersji. Są mrożone i świeże. Do wyboru do koloru!!  I mnóstwo dodatków, z których cranberry sos ( czyli coś w rodzaju polskiej żurawiny, ale to jednak nie to samo…) jest najważniejszy. Bez niego nie ma prawdziwego Thanksgiving-owego indyka! Inne dodatki już mogą być do wyboru. Słodkie ziemniaki (też przyrządzone na różne sposoby), zielona fasolka, makaron z pieczonym serem, zupa dyniowa… to tylko kilka spośród wielu innych.  

No i tradycyjne ciasta (pie) – nieduże okrągłe, na cienkim kruchym cieście i z różnym nadzieniem. Orzechowe, jabłkowe, dyniowe, wiśniowe… Nie ma ograniczeń. Za to jest w tym bogata tradycja powtarzana od lat. I wszyscy to lubią!! 

Tego dnia całe rodziny siadają przy stole i dziękują – za wszystko, co dobrego wydarzyło się tego roku. Za radość bycia razem, za bardzo specjalne momenty, ważne dla każdego z nas z osobna i razem. Wypowiadamy te myśli głośno, by nawzajem powiedzieć sobie to, co czujemy, że było dla każdego z nas najważniejsze w danym roku. Moment przy stole w dzień Dziękczynienia daje nam taką możliwość. 

Od 35 lat, gdy z milionami Amerykanów i nie tylko, uczestniczymy w obchodach tego specjalnego dnia zazwyczaj wybieraliśmy wersję “wyjazdową” na ten weekend. Choć pamiętam też, że obchodziliśmy go w houstońskim domu. 

Z wyjazdów pamiętam tygodniowy pobyt w Japonii w 2003 roku. A potem już rodzinnie – wakacje w Sedona National Park 2011, w Costa Rice 2012, w Napa Valley w Kalifornii 2013, w Zion National Park 2015. Także w Palo Duro Canyon 2016 z rodziną i moją polską przyjaciółką Niną,  w Arkansas (Hot Springs) 2021, w Pensylwanii i Delaware 2022. Raz zdarzyło sie nam spędzić Thanksgiving… w samolocie w drodze z Houston do Rzymu. I to w bardzo ” okrojonym” rodzinnym gronie 😄.

Włochy, Sedona, Palo Duro Canyon, Hot Springs, Durango. To tylko niektóre z naszych rodzinnych Thanksgiving-owych wycieczek. Trzeba przyznać, że jest to już tradycja rodzinna. 

W lutym 2023 r. nasza córka kupiła duży dom w Durango, Colorado i zaczęliśmy każdego roku tam spędzać weekend w Thanksgiving. 

Zjeżdżamy się kilka dni wcześniej, robimy ogromne zakupy, ustalamy listę “obowiązków” kuchennych. Rano w Thanksgiving-owy czwartek moja rodzina (razem z pieskiem) uczestniczy w tradycyjnym biegu na pięć mil, który nazywa się “Turkey Trot” i właściwie odbywa się wszędzie, w każdym małym zakątku amerykańskich miast i miasteczek. Jest to bardzo kolorowy, rodzinny i przyjacielski zwyczaj. Wymyślne stroje (niekoniecznie wygodne do biegania😆), zabawne pomysły nawet dla dzieci i zwierzaków.

No i oczywiście, koniecznie trzeba o tym wspomnieć, wielkie parady w dużych miastach. Najsłynniejsza jest ta w Nowym Jorku, ale i w Houston jest piękna i bogata. Ja tylko raz jeden oglądałam to widowisko. Pamiętam, że było bardzo bardzo zimno, co raczej w Houston nie zdarza się często. 

„Turkey Trot” run – 2018 w Arkansans, 2024 w Durango, 2025 w Durango

A potem już – reszta dnia w domu – gotowanie, gotowanie. A przede wszystkim wielogodzinne pieczenie indyka.

Na wyjazdach raczej mieliśmy obiady w restauracjach i nie zawsze był to indyk… Od czasu przyjazdów do Durango mamy stół pełen własnych potraw, dobroci, słodkości. 

Po długich czwartkowych wyczynach kulinarnych, jeszcze dłuższym jedzeniu, gdzie przy stole wspominamy różne zapamiętane fakty i wydarzenia z poprzednich thanksgiving-owych lat.

Wspaniale jest od lat obserwować, jak bardzo zmieniają się te nasze rozmowy. Jak rosną wraz z dorastającymi wnukami, jak bogate są w słowa i ciepłe myśli. Te chwile są nieocenione! Cudowne i jedyne w swoim rodzaju. Dołączają do nas przyjaciele moich dzieci i ich dzieci. Zestaw ludzi każdego roku nieco zmienia się, ale wciąż jest tradycyjnie. Modlę się, by tak zostało jak najdłużej. I by nasze dzieci i wnuki kultywowały ten sposób spędzania listopadowego czwartkowego dnia, jedynego w swoim rodzaju. 

Piątek – to wielki odpoczynek. Spa w gorących basenach Durango, masaże relaksujące,  zjadanie wczorajszych pyszności, już bez gotowania, bo pozostałości jest tyle, że dwie ogromne lodówki nie mogą ich pomieścić. 

Gramy w różne gry, niektórzy nie mogą obyć się bez futbolowych tradycyjnych meczów w TV… No i jeszcze – rozmowy, rozmowy, śmiechy, wspomnienia, opowieści. W tym roku najwięcej rozrywki zapewniły nam opowieści Mindy – przyjaciółki naszej córki, którą my także znamy od czasów ich szkoły średniej. 

Jakoś tak wyszło, że wspomniała o … kurczakach.   Kilka dni temu na Facebook zauważyłam jej zdjęcia z kurczakami na ramieniu, na kolanach. Kurczak pod kocykiem, kurczak na głowie… Byłam absolutnie przekonana, że to jakiś żart. Wszyscy wiemy, co dziś sztuczna Inteligencja może wyprawiać, jak może nas zmylić. Aż tu nagle słyszę zachwyty, jakie to kurczaki są mądre, inteligentne, jakie charakterne, każdy w swoim rodzaju. I mają różne śmieszne imiona, różne fryzury, piórka… A jak już Mindy powiedziała, że dwa z nich są “Polish”… zapytałam – dlaczego?? A ona na to, że mają takie “afro-fryzury”..   

Myślałam, że spadnę z fotela! Już co jak co, ale afro-fryzury to kompletne zaprzeczenie polskości! Później okazało się, że te kurczaki były (są) jakąś wymyślną krzyżówką, którą stworzył a raczej wyhodował facet o nazwisku POLISH…  A kurczaki naprawdę mają takie czuby jak “afro”…

Jednym słowem – historia o kurczakach zrobiła się słodsza niż opowieści o ich własnych dzieciach! Długo nie mogłam uwierzyć, że to się dzieje naprawdę. Na pomoc przyszedł mąż Mindy – Jay, który po pierwsze dołączył się do tych opowieści, a po drugie włączył w telefonie kamerę z ich domowego kącika dla kurczaków i przekonał mnie, że to nie bajka o zwierzętach, tylko naprawdę żywe różne kurczaki. 

Długo jeszcze Mindy zachwycała się swoimi domownikami a ja zadawałam dziesiątki pytań, by móc jakoś w tę opowieść uwierzyć. Pisząc to, wciąż myślę, że może Młodzi sobie ze mnie kpili… Choć ich entuzjazm wskazywał, że to się jednak prawda 🤣.

Takich i podobnych historyjek przez lata wysłuchaliśmy wiele. Radości i śmiechu nie brakuje!! Czy to nowe opowiastki, czy powtarzane i przypominane te sprzed lat – zawsze jest zabawnie. 

No i filmy! Od kilku lat, te same (no, może czasem wciskają się jakieś nowe😄). To filmy, które w naszej rodzinie rozpoczynają sezon świąteczny. 

“Love, Actually” i “A Bad Moms Christmas”. Choć już wszyscy znamy je na pamięć, MUSIMY je obejrzeć, bo bez tego nijak nie można rozpocząć przygotowań do Świąt Bożego Narodzenia. Chłopcy już chóralnie powtarzają co śmieszniejsze sekwencje, czasem nawet wyprzedając odzywki filmowych bohaterów. I żeby nie wiem jak było nam to znane, śmiejemy się niezmiennie tak samo!

A potem już mija weekend, powoli rozjeżdżamy się do szkół i domów. Bo czas nie zatrzymuje się, trzeba zacząć przygotowania do kolejnej wspólnej tradycji rodzinnej. Do wigilii polskiej, do Mikołaja, amerykańskiego Santy, bo przed nami nowe wyzwania, kolejne gotowania i pieczenia, spotkania rodzinne i przyjacielskie. 

Póki życie trwa, trzeba chłonąć je i pielęgnować. To jest sednem  i sensem naszego istnienia…

*******************************

Obrazu muzycznego o Thanksgiving (który by mi sie podobał i mnie przekonał) nie znalazłam. Ale piosenkę, prostą i szczerą o wdzięczności – już tak. Wdzięczność to wieloznaczne i mocne słowo. Nie wstydźmy się go głośno wypowiadać. Jest w życiu mnóstwo powodów, by być wdzięcznym… Posłuchaj.

---

POWRÓT

16 stycznia 2026

Odeszła Magda Umer. Piszę te słowa kilka dni po jej śmierci. Odchodzi wielu ludzi z mojego pokolenia, taki sens naszego istnienia. Kiedy przekraczamy 70 lat, zaczynamy o tym myśleć. Każdy na swój sposób. 

Magdę Umer znałam tylko “literacko”. Była bliską przyjaciółką Agnieszki Osieckiej i Krystyny Jandy, a z racji moich intensywnych dawnych zainteresowań teatralnych, dużo czytałam o Osieckiej. I wtedy w tamtych wspomnieniach przewijała się też Magda U. 

Na moich półkach są książki o Agnieszce O. W różnych sytuacjach wracam do nich, czegoś poszukuję. Przypominam sobie postaci z tamtych lat, z młodych lat ich przyjaźni: Agnieszka Osiecka, Magda Umer, Krystyna Janda, “Starszy Pan” – Jeremi Przybora. Maryla Rodowicz, Wojciech Młynarski, Agata Passent, Zuzanna Łapicka, Wojciech Mann i zapewne wielu innych, o których nie wiem albo nie pamiętam. 

Jedno jest pewne. Chyba nigdy wcześniej nie widziałam (nie czytałam) tylu ciepłych słów, napisanych po śmierci osoby publicznej – artystki.  Zazwyczaj głosy dzielą się na “za i przeciw”. A tym razem, we wszystkich mediach społecznościowych aż bije ciepło, żal, smutek. Każdy kto się odezwał (a przecież dla wielu ludzi nie jest to łatwe) szczerze i pięknie Ją wspomina.

Trudno Magdę Umer zdefiniować jednoznacznie. Piosenkarka, wykonawczyni poezji śpiewanej, dziennikarka, scenarzystka i też aktorka.   Wyjątkowa osobowość – jakby “niesceniczna” –  delikatna, krucha, eteryczna. Jej kojący i lekko tajemniczy głos – szept z pewnością wszyscy dobrze znamy. Nikt tak pięknie nie interpretował piosenek literackich jak Magda U.

Melancholiczka, ale z poczuciem humoru. Jej własne piosenki, teksty poetyckie Leśmiana, Szymborskiej, Baczyńskiego, Osieckiej. Każda jej piosenka wyszeptana w ciepły sposób do ucha, zostawiła ślad w pamięci na długo. Mało kto kojarzy, że Magda Umer jest także autorką tekstów np. Jeszcze zdążę, Jeszcze w zielone gramy, Kiedy mnie już nie będzie, Miasteczko Bełz, Miłość w Portofino, Na całej połaci śnieg, Nie oczekuję dziś nikogo, Pamiętasz, była jesień… I dziesiątki, dziesiątki innych. Niektóre z nich wykonywała sama, wiele trafiło na scenę w interpretacji innych artystów. Ja chyba najbardziej mam w sercu i pamięci “ Koncert na dwa świerszcze i wiatr w kominie”. 

Wszystkie te piosenki, teksty słuchowisk, sztuk scenicznych – poznałam wczytując się  w opracowania i książki powstałe po śmierci Osieckiej. To był czas w moim życiu, kiedy ta grupa literackich twórców była mi bardzo bliska. Cóż, nie ma się co dziwić. Moje lata, moi idole. 😄🤔

Dziś już wielu z nich odeszło. 

Zdaję sobie sprawę, że każdy kolejny rok odkrywa nowych artystów. Jedni “trwają” scenicznie tylko chwilę, inni zapisują się swym artystycznym geniuszem na wiele lat. Magda Umer nigdy „nie zeszła” ze sceny, nawet wtedy, gdy już nie była w pełni aktywna. Nigdy nie przestała być artystką. Nie potrzebowała fleszy, skandali, świateł. Wystarczyli jej bliscy ludzie, ciepło otaczającego ją świata. I tak ją wszyscy zapamiętali. 

Tak o niej dziś piszą , tak ją żegnają…

Magda Umer, jej twórczość, jej sposób na życie, porusza we mnie wiele myśli – nie nowe, ale “świeże”. Powraca do mnie nieustające pytanie – jak stworzyć wokół siebie tak dobrą i ciepłą aurę, by wszyscy dostawali coś, co człowiekowi jest najbardziej potrzebne? Poczucie bliskości i dobroci. Bezpieczeństwa i spokoju. Tylko wybrani to mają w sobie. I tylko niektórzy z nich potrafią się tym dzielić.

W którymś z wywiadów Magda Umer powiedziała: “mój elektorat to ludzie smutni… Czuję z nimi solidarność. Ale smutek nie jest okropny, dołujący – jest w nim coś pozytywnego” .

Myślę – tylko co? Wrażliwość, może nawet nadwrażliwość? Jakaś melancholia? Ale także poczucie humoru i dystans do samego siebie. Wydaje się, że to tak różne cechy, iż niemożliwe, by połączyć to w osobowości jednego człowieka.  

A jednak… Taka była Magda Umer. 

Była szczęśliwą matką i babcią. Podkreślała często, że to jej największe życiowe powołanie. 

Trzeba sobie nieustannie przypominać dobre chwile swojego życia. Są jak niewidzialne pigułki, wspomagające pozytywnie nasze frustracje, depresje. Zwykłe “dołki”, które dopadają każdego z nas. Bo Magdę U. depresja też dotykała. Bo artystka, wrażliwa i czuła, nie uniknie niepewności, wątpliwości i zadawania sobie trudnych życiowych pytań. 

W tym życiowym „dołowaniu” nie pozwalajmy sobie na zbyt długie okresy złości, pielęgnowanie pretensji do innych, zazdrości. Wszystko to czyni nas coraz bardziej zniechęconymi do ludzi i co gorsze – do siebie samego. 

Szczęście jest takie ulotne. Nigdy nie trwa wiecznie. Nie dajmy się oszukać. Raz lepiej, raz gorzej.

Magda śpiewała: “...to szczęście takie krótkie… Jeszcze poczekajmy, jeszcze się nie śpieszmy, smutkom się nie dajmy gryźć…” 

A potem: 

“Upij się ze mną na WESOŁO,
Zechcesz coś zburzyć, no to burz
I niech raz się zamknie koło
Jak przebaczać, no to już!”

Teksty Magdy Umer są jak perełki literackie. Słuchając różnych wykonawców jej piosenek, nie zdajemy sobie sprawy, że to ona je napisała. Brzmią tak zwyczajnie i po ludzku, a równocześnie niosą w sobie silną dawkę filozofii życia, pozytywnego myślenia. Niemal w każdym jej słowie jest coś ważnego, czego nie można pominąć w codziennym życiu. Mogłabym cytować każde wyrwane słówko, każdą jej myśl. 

Wszystko jest ważne. “Jeszcze w zielone gramy, chęć życia nam nie zbrzydła”… 

Nigdy nie spotkałam osobiście Magdy Umer ani Agnieszki Osieckiej.  Nigdy los nie nagrodził  mnie osobistym kontaktem z Krystyną Jandą. 

Czas, gdy A.Osiecka była u mnie „pod lupą” (z racji tworzenia sztuk teatralnych opartych na jej tekstach) przypatrywałam się także jej przyjaciołom i znajomym. Czułam się wtedy, jakbym ich wszystkich znała. Znałam poezję, znałam piosenki, w Teatrze Ogniska Polskiego wyreżyserowałam kilka sztuk z serii “Listy śpiewające”. To przecież moje pokolenie, może o kilka lat starsze. Ich początki i potem wielki “bum” karier przypada na koniec lat 60-tych i lata 70-80 (co tu dużo gadać) poprzedniego stulecia. Byłam studentką polonistyki i pasjonatką literatury, w tamtych latach wszystko docierało do mnie ze zdwojoną siłą. Pojedyncze występy, kabarety, płyty-single nagrywane i przekazywane sobie wzajemnie, festiwale w Opolu… Przeboje utrwalały się wolniej niż dzisiaj. Przecież nie było Internetu. Tylko Radio „Trójka” nas, młodych ratowała. 

To były inne czasy… Dziś mogę to poskładać w głowie, teraz dopiero widzę jak wielki „literacki prezent” został nam z tamtych lat. Mam nadzieję, że niedługo ktoś, podobnie jak twórczość Osieckiej, pozbiera, opisze, zrobi przyszłym pokoleniom bukiet najpiękniejszych słów i myśli Magdy Umer. 

Wokół nas jest wielu ludzi ciepłych, dobrych, zdolnych – wyjątkowych. Takich, którzy zawsze dają więcej niż biorą.  To wielki instynkt dobroci. Nie wiem skąd się bierze. Czy mamy to zapisane w genach? Czy uczymy się tego, bo chcemy? Czy życie nas ustawia w sobie tylko znanych “kategoriach”? 

Doświadczyłam tego i doświadczam nadal. Dostrzegam w ludziach niezwykłą umiejętność przekazywania dobra drugiemu Człowiekowi. To duże szczęście spotkać na swej drodze takie osobowości. 

Nic od nas nie żądają, niczego nie chcą w zamian – za to są pomocni, bije od nich ciepło i empatia. Nie ma w nich niechęci, uciekania od trudności, nawet zmęczenia. Oczywiście wiem, że to nie dzieje się “bezustannie i zawsze”. Mam świadomość, że człowiek ma słabości i żaden dzień się nie powtarza. 

Ale – łatwo oddzielić tych, którzy rozsyłają pozytywne “fluidy” od tych, którzy… są po prostu zwyczajni. Jak ja i jak ty. 

Przysłuchuję się czasem rozmowom Młodych, pełnych sił życiowych, w momencie ich najlepszych chwil, kiedy wszystko wydaje się nieskończone, trwające na zawsze – bez nagłych nieprzyjemnych zakrętów i zmian. 

Młodym trudno pojąć, że matka, ojciec nagle stali się “dziwni”. Zmienili się, nie pamiętają, że “wczoraj o tym rozmawialiśmy”… , że powtarzają znów to samo, w kółko i bez wstydu… Nie mogą przyspieszyć kroku, chociaż jest prosta droga. Tracą dawne poczucie humoru, bywają zmęczeni, niechętni…

Dorosłe dzieci dziwią się, że jest inaczej niż kiedyś… Kiedyś wiedliśmy wszyscy razem codzienne życie, bez obaw i strachu. Każdy na swój sposób, ale jakby wszystko szło swoim utartym torem. 

Dzisiaj nie ma utartych, przewidywalnych “torów”, nie ma codziennego balansu. A jednak życie toczy się dalej. Zadziwia to nas starszych, zadziwia też to Młodych.

Mam bardzo kochanych wnuków. Są dorośli, mają swój szaleńczy młody czas. A jednak – wciąż umieją z nami rozmawiać. Wciąż chcą z nami się spotkać, pogadać, pośmiać się. Nie przesadzamy z angażowaniem ich towarzysko, ale uwielbiamy to, co wciąż nam dają. Rodzina to najpiękniejsze, co człowiekowi w życiu może się zdarzyć. Ale też los nie darowuje nam niczego za darmo. Przez całe życie pracujemy nie tylko na wygodę, na podróże, na sukcesy, na przyjemności, ale przede wszystkim na uczucia i związki emocjonalne. To dużo trudniejsza droga…

Magda Umer napisała kiedyś piosenkę “JEST CUDNIE!” (w 2008 r. a więc będąc w pełni sił), do której muzykę stworzył Seweryn Krajewski (też z tej samej “literackiej bandy” dobrych moich lat!!) a wykonywała ją Maryla Rodowicz. Mnie udało się znaleźć tę piosenkę w wykonaniu samej autorki, podczas koncertu, który odbył się w 7 marca 2025, z okazji 55-lecia pracy artystycznej. Miał miejsce w warszawskim Klubie Stodoła, gdzie artystka rozpoczynała swoja karierę. To ostatni Jej występ sceniczny..

…” A na razie kołyszą nas noce   
A na razie kołyszą nas dni
Choć już życia, psiamać, popołudnie 
Jest cudnie, jest cudnie..”

Wiek starczy to pewnego rodzaju porażka. I to taka, w której my nie jesteśmy nic winni. Tak jest i musi być. Jak wszystko w naszym życiu – jest czas właściwy także na starość. Tu boli, tam strzyka, tu pigułki, tam trudne testy medyczne. A pomiędzy – jeszcze całkiem nieźle “bal trwa”. Dopóki mamy ochotę na spotkania rodzinne, książki, teatr, plotki przyjaciół, malowanie, wyszywanie, spacery i uśmiechy … – jest dobrze. I ma być dobrze! 

Dziś już bliżej “nocy” a ciągle jest cudnie…

*******************************************

I jeszcze jedna z moich ulubionych piosenek w wykonaniu autorki tekstu. „Koncert na dwa świerszcze i wiatr w kominie” – Magda Umer.

---

POWRÓT

1 stycznia 2026

Nowy Rok. Nowy temat. Nowe wspomnienia i pragnienia.

Zawsze uważałam, że taniec jest jedną z najpiękniejszych form ruchu człowieka. Taneczny ruch nie wymaga od nas niczego nadzwyczajnego. Nawet muzyki, choć ta wydaje się naturalnie pobudzającym bodźcem do poruszania się w jej rytm. 

Tak naprawdę wystarczy wyobrażenie sobie rytmu, który sprowokuje miękkie poruszanie biodrami, ruchy rąk czy nóg. Mogą być tak delikatne, że aż niezauważalne dla osoby patrzącej z boku. Często jesteśmy zachwyceni, gdy obserwujemy maluchy poruszające się w rytm muzyki. Albo ledwie uchwyconego rytmu wystukiwanego na jakimś instrumencie. Są to pierwsze sygnały muzykalności małego Człowieka, a może i przyszłego tancerza czy tancerki. 

Już w przedszkolnych czasach mojego pokolenia popularne były zajęcia rytmiki. Zwykłe proste kroki, ruchy rąk skoordynowane z dźwiękiem prostej muzyki dla maluchów. Dzieciaki zawsze to lubiły.

Każdy z nas ma w sobie inną wrażliwość na dźwięki. Na rodzaj muzyki, jej głośność. Czasem jest to tylko reakcja uśmiechem, czasem już wybijamy rytm przebierając palcami po blacie stołu. Innym razem nasze nogi delikatnie układają się w pierwsze kroki przyszłego tańca.  

Przypominam sobie zajęcia kółka geograficznego w 7 i 8 klasie, w podstawówce. Odbywały się w soboty o 13.00. Sobota była normalnym dniem nauki, ale lekcje kończyły się trochę wcześniej. Wtedy właśnie był czas na zajęcia pozalekcyjne. 

Mam nawet kolegę, z którym chodziłam do tej samej klasy przez całą podstawówkę i potem 4 lata w liceum im. Sobieskiego w Krakowie.  Kiedy kilka lat temu, w 2022 roku mieliśmy cudowne spotkanie z okazji 50–lecia naszej matury, właśnie z Jackiem wspominałam te nasze geograficzne specjalne zajęcia. 

Wyjątkową i nietypową cechą tych “geograficzno-różnorodnych” spotkań było (już po części geograficznej) pół godziny tanecznych wygibasów. Czekaliśmy na to jak na szpilkach – nie jestem pewna czy wszyscy tak samo, ale ja bardzo. Przesuwaliśmy szybko kilka  krzeseł i ławek szkolnych, włączaliśmy magnetofon Grundig (albo może inny…) i natychmiast pierwsze dźwięki naszej modnej nagrywanej na taśmy muzyki sprawiały, że ta sobotnia część taneczna była dla nas szansą na pierwsze lekcje nauki tańca. Nikt nas nie krytykował, Pan niczego tanecznego sam nam nie pokazywał – za to wspomagał słowem. To wtedy właśnie nauczyłam się niesamowitych wygibasów rock-end-roll-owych, królował przecież ROCK/Presley, a u nas w polskim wydaniu “motylek” (czy ktoś pamięta.?) Tańczyliśmy jak opętani, umiałam nawet prześlizgnąć się płynnie pod nogami partnera!

Kółko prowadził pan od geografii (nam wydawał się “starszy” i stateczny 😄) i naprawdę lubił geografię i zaszczepił w nas podróże po mapie świata, opowiedział setki ciekawostek czytanych w dostępnych wówczas geograficznych tygodnikach, miesięcznikach. Każdy z nas zdobywał gdzieś ciekawe widokówki i przynosiliśmy je na te spotkania. Opowiadaliśmy o zasłyszanych w domu, czy od znajomych wspominkach z wyjazdów, filmów, o doświadczeniach podróżniczych. Sami przygotowywaliśmy znalezione artykuły, na ile mógł to zrobić młody 13-to czy 14-letni uczeń. Pan od geografii naprawdę lubił uczyć i lubił młodzież. Miał poczucie humoru. I miał wiele innych form kształcenia nas – np. wczesną wiosną i późną jesienią jeździł z nami na wycieczki do miejscowości wokół Krakowa. Nie było ich wiele, ale kilka zapamiętałam. To była duża frajda. Kilka godzin niedzielnych, kilkoro uczniów i nasz Pan. Niestety, nie pamiętam jak się nazywał… 

Pan zachęcał nas i uczył także walca i tanga (oj, to było dużo trudniejsze…). Te tańce już nie wychodziły nam tak dobrze jak szalony “motylek”, raczej “dwa na trzy”, ale Pan cisnął nas byśmy próbowali wszystkiego.

Może to właśnie były początki mojego zamiłowania do tańców na późniejszych spotkaniach/potańcówkach szkolnych czy prywatkach domowych. Także te harcerskie, na zabawach Andrzejkowych czy karnawałowych. Uwielbiałam te imprezy. Zawsze miałam powodzenie na parkiecie. Wspominam te chwile z rozrzewnieniem. Choć dziś już zamglone, przydymione minionym czasem, wciąż mam przed oczami obrazy różnych chłopaków, który też fajnie tańczyli. Byli i tacy, którzy może nie tańczyli dobrze, ale byli ważni. Tuptali “dwa na trzy” i przytulali…

Chłopcy nie byli odważni w zapraszaniu nas do tańca, często my dziewczyny, tańczyłyśmy same. Albo – zdarzało się, że to my prosiłyśmy chłopca do tańca, a potem to już samo szło…

Niestety, nie jestem znawcą muzyki, wiedza o piosenkach i ich wykonawcach nie za bardzo trzymała się mojej głowy. Kiedyś znałam dobrze piosenki Skaldów, Grechuty, Stana Borysa. Lubiłam niektóre Piosenki Czerwonych Gitar, uwielbiałam (i nadal uwielbiam) Marylę Rodowicz. Był Maanam, Kombi, Anna Jantar, Halina Frąckowiak, Budka Suflera. Oczywiście Czesław Niemen, Zbigniew Wodecki, Mira Kubasińska i zespół Breakout… i wielka plejada innych, o których już nie wspomnę, bo zabrakłoby komputerowego “papieru”.  Oczywiście, na prywatkach królowały też piosenki Beatlesów i Rolling Stonesów. I ciągły spór wśród nas, który z tych zespołów był lepszy…🤔

Dziś, po tylu latach mogłabym wciąż i tak samo jak wtedy słuchać tych piosenek. Wbiły się tamte rytmy i słowa (bo słowa były dla nas bardzo ważne!!).  Choć przez kolejne dziesiątki lat przewinęło się na naszych balach i amerykańskich party wiele innych popularnych i pięknych utworów, tamte melodie są dla mnie “świętym ołtarzykiem” muzycznej młodości. 

Lubię też jazz tradycyjny, reggae, bluesa. A tu w Ameryce poznałam muzykę country i też ją polubiłam. Ale – nieczęsto słucham muzyki dla samego jej słuchania (chyba, że idziemy na koncert). Wolę, gdy muzyka zespala się z tańcem, wtedy naprawdę do mnie przemawia.    

Z czasem coraz popularniejsze stawały się tańce “w kółeczku” czyli partner nie był konieczny🤣. Tańczyliśmy razem, nieważne ile było dziewczyn, a ilu panów. Tańczyliśmy razem – każdy – jak umiał, jak czuł w sobie rytm muzyki. 

A jednak – są rodzaje tańców, które wymagają, by nas „było dwoje”. Jak śpiewał Krzysztof Cugowski  z “Budką Suflera“ .. .bo do tanga trzeba dwojga, zgodnych ciał i chętnych serc…” I nie tylko do tanga!!

Mój przyszły mąż (i ciągle mąż) nie przepadał za tańcem. Na początku oczywiście taniec był szansą na “oficjalną” bliskość przy ludziach, więc tańczyliśmy wszędzie, gdzie była muzyka i kiedykolwiek była ku temu okazja. Potem tańczyliśmy, bo przecież “jesteśmy parą na wieki”🤔 Lata mijały, a kiedy mówiłam “idziemy zatańczyć?” mój mąż przewracał oczami i z uśmiechem szedł na parkiet. 

Zawsze mówił, że “w tańcu muzyka mu nie przeszkadza”. Proszę sobie zinterpretować tę wypowiedź według uznania… Ja z uporem maniaka i uśmiechem ciągnęłam go do tańca, bywało na chwilę i na dłużej. Ale – muszę uczciwie przyznać, że nie odmawiał, czasem tylko, gdy była okazja i większa grupa tańczących – wycofywał się “rakiem”  i udawał się w lepsze miejsca do towarzyskich rozmów. 

Mnie to nie przeszkadzało… Kiedy wspominam sobie imprezy Ogniskowe – Bale Noworoczne, Andrzejki, Ostatki z pączkami, prywatne szaleństwa na dziesiątkach party – och, wyszalałam się, wybawiłam się, dawałam się ponieść nastrojowi, rozładowałam setki przeróżnych emocji i wiele energii. Dzisiaj – nie mogę narzekać!! 

Muzyka zmieniała się szybko, zwłaszcza tutaj w Stanach. Już nie królowały polskie stare przeboje. Od czasu do czasu przypominaliśmy sobie jako lekki wzruszający przerywnik “Annę” Stana Borysa, czy “Niech żyje bal” Maryli Rodowicz. 

Nawet na weselu mojej córki (25 lat temu) szaleliśmy wspólnie z młodymi gośćmi w rytm polskich przebojów. Plątały się z inną muzyką wybraną przez Nowożeńców (tę polską część też oni wybrali). Pamiętam, że wówczas królował przebój Kayah i Goran Bregović – “Prawy do lewego” – ..”Prawy do lewego, wypij kolego, Przecież wiemy, nigdy nie ma tego złego…”)  

I do tego taniec, układ kroków, który wszyscy szybko chwycili, nawet ci, którzy nie znali słów piosenki. Zabawa w dużym kółku, znakomity rytm i szybkie przekładanie nóg, tak by nie zadeptać tego, kto tańczył obok.

Dziś ucichły imprezy taneczne…

Nie, ludzie tańczą zawsze i wszędzie!! To my, moje “starszawe” pokolenie, chętniej bawimy się przy rozmowach towarzyskich. Nawet jeśli muzyka gra, wolimy ją nieco wyciszoną, spokojniejszą. Co stało się z tanecznym entuzjazmem? Czy wciąż jest we mnie?.. 

Pamiętam, w liceum, wpadła mi w ręce książka o życiu i pasji tańca amerykańskiej tancerki i choreografki Isadory Duncan. Była pionierką tańca nowoczesnego. Występowała na scenach amerykańskich i europejskich. Związana także z Rosją (miała  przez krótki okres życia – męża, rosyjskiego poetę, Siergieja Jesienina a nawet  otrzymała rosyjskie obywatelstwo).  Jej życie było niesłychanie bujne, ale też pełne tragicznych wydarzeń. Straciła troje dzieci, a mając 50 lat zginęła tragicznie jadąc jako pasażer w odkrytym pędzącym sportowym samochodzie. Entuzjazm i szaleństwo szybkiej jazdy nieszczęśliwie zacisnęły na jej szyi długi szal, który wplątał się w koło auta. Szal udusił cudowną tancerkę  i spowodował natychmiastową śmierć. Wszystkie te tragiczne wydarzenia w jej życiu związane były z wypadkami samochodowymi.

Ale nie to mnie zafascynowało w tej książce. Do dziś pamiętam niesamowite opisy jej walki z własnym ciałem, upór, by osiągnąć tak wielki kunszt ruchu i zespolenia się z muzyką. Jej taniec – innowacyjny, nowoczesny jak na tamte czasy spowodował rewolucję w świecie tańca…

Inspirację czerpała z natury i ze starożytnej greckiej sztuki. Jej ruchy były płynne, zgodne z grawitacją ziemi. W tańcu było wszystko, co jest naturalne w ruchu człowieka – chodzenie, bieganie, podskakiwanie. W tych pozornie “nie tanecznych ruchach” Isadora wydobywała piękną harmonię, lekkość, giętkość.  Była zachwycająca.  

Szokowała swoim tańcem niemal cały świat. Nigdy nie widziałam jej na scenie (choć z pewnością można poszukać na YouTube zachowanych filmików), ale książka o jej życiu zachwyciła moją wyobraźnię… Niestety, książkę czytałam bardzo dawno temu i jej tytułu nie pamiętam… Ale pamiętam wrażenia o niesamowitym życiu, które po prostu było tańcem… I tak się rozmarzyłam, że nasunęła mi się taka stara piosenka…

To taka mała dygresja o tym, czym może być taniec. I niekoniecznie – taniec “dwojga”. 

Oglądałam kilka filmów tanecznych: „Dirty Dancing”, „Akademia Tańca” czy serial “Tancerze”. Jest ich pewnie o wiele więcej. Wszystkie ukazują jak ciężką pracą jest taniec profesjonalny. Jak każdy zawód artystyczny, taniec wymaga wyjątkowych predyspozycji, wielkiej siły i zaparcia, setek godzin treningu i odwagi scenicznej. 

Jeden z Ogniskowych Sylwestrów , mój Syn z… – Sylwester z rodziną i taniec z Wnukiem – migawka z Dnia Nauczyciela” (lata 80-te) – balowało się czasem i na stole…😂

My – zwykli miłośnicy tańca – po prostu tańczymy. Tak jak nam podpowiada rytm muzyki, nastrój chwili, bliskość ludzi. Taniec – jest także piękny, przyjemny i bliski. Do mnie przemawia dużo bardziej niż biegi czy ćwiczenia gimnastyczne. 

Możesz tańczyć sama ze sobą, poruszać biodrami lekko i spokojnie, albo zaszaleć i zatracić się w rockowym stylu. Jeśli to lubisz – tańcz!

Bardzo bym chciała jeszcze zatańczyć… Do wspomnień muzycznych, dla ogrzania ciała, dla zatracenia się choćby na chwilę w rytmie tego, co lubię od najmłodszych lat. 

Jak w piosence Anny Jantar – Przetańczyć z tobą chcę całą noc („Moje jedyne marzenie”)– do której setki razy tańczyłam. Ilu chłopców, ilu nas – już dorosłych, przemknęło na parkiecie do tej melodii.. (Ach, ale jestem sentymentalna! 🤔)

---

POWRÓT

16 grudnia 2025

Najczęściej słyszymy powiedzenie: W blasku świateł…

Mamy różne skojarzenia. Najszybciej przychodzi myśl – jakaś scena, mała intymna albo wielka, uderzająca bogactwem techniki, koloru. Zachwycająca rozmachem i pomysłem artystycznym. I blask świateł. Reflektorów. Zmieniających się kolorów, ich położenia i kąty ustawienia. 

Tam gdzie sięga blask światła, tam jest skupione nasze pole widzenia. W centrum światła mamy to, co w danej chwili jest najważniejsze.  Światło pomaga. Światło kreuje serce obrazu, ogniskuje wszystkie elementy, na które mamy zwrócić uwagę. 

Nasz mózg pobudza oko. Oko wpatruje się w sedno. 

Na scenie jest oświetlony punkt. A tym punktem może być wszystko. Wszystko, co ważne w tym momencie. Miejsce, drzwi otwarte, przestrzeń w oddali, obraz artystyczny i… Człowiek. Scena teatralna. Scena filmowa, scena życia. 

Miejsce, gdzie właśnie dzieje się coś. 

 Być w blasku światła. Mieć swój moment na scenie. Prawdziwej albo wykreowanej. Jakiejkolwiek, ale mojej. Ten jeden jedyny raz doświadczyć wagi swojego istnienia. Zagrać rolę, która może już się nie powtórzy. Stanąć na ślubnym kobiercu przed Bogiem i ołtarzem. Zobaczyć wielkie audytorium tłumu, który przybył na mój wykład. Zaśpiewać przed najważniejszą komisją. Zagrać przed wymarzona publicznością. .. Poczuć się wyjątkowym w blasku świateł.

Światło może być naturalne. A blask może bić od ciebie. Od moich oczu, od twojej mądrości. Może emanować w nas samych. Wytwarzać naturalne pole jasnej siły. 

Świat jest podzielony, z różnych przyczyn, na ludzi “szare myszki”, których nadmierne światło razi i zniechęca do wyjścia na “scenę” .  I na takich, którzy nie potrafią żyć bez blasku i poklasku. A pośrodku – są tacy jak ja. I wielu innych. Biegając codziennie swoją zwykłą drogą natrafiam na dziury i “tańczę z myszkami”. Nie narzekam, bo czuję się dobrze, gdy blask świateł mnie nie dosięga.  Siedzę cicho i myślę, tworzę rzeczy, dla których blask jest zbędny.  

Aż pewnego dnia zdarza się moment, gdy blask świateł dosięga i mnie. Czuję, że to ta właściwa chwila. Jak wszystko  życiu – coś się zdarza i rozświetla mnie także. Przez moment, dzień a może dłużej, czuję się jasna, wyjątkowa, doceniona. 

Wiem dobrze, że to nie na zawsze. Ale wiem też, że dla mnie pozostanie moją sceną i moim zaistnieniem w blasku świateł życia. 

Teraz jest moment, by dołączyć piosenkę, w której ktoś – (MARIUSZ DOMASZEWICZ) śpiewa tak jakby czuł to samo co ja…

Każdy ma taką chwilę. Czasem dwie, a może dużo więcej. Bo sceny oświetlone reflektorami nie są zarezerwowane tylko dla artystów. Nie muszą być stworzone sztucznie. A mogą cieszyć tak samo i dawać nam satysfakcję. 

Można być wybitnym aktorem, piosenkarzem, geniuszem w każdej dziedzinie. Mieć wyjątkowy talent, dar do bycia “blaskiem” – to wielka umiejętność. Na pewno nieprzypadkowa, raczej ciężko zapracowana. 

Bywa (i wcale nierzadko), że blask świateł przygasa albo po prostu gaśnie. Wtedy – czasem boli.

Mój świat lubi jasność, ale najpiękniejszy jest w blasku świec. Scena, chwilowy sukces, komplementy, ciepło ludzkich przyjaznych słów – wszystko to sprawia przyjemność. Ale nie musi trwać ciągle, bym poczuła się dobrze.  Chwile blasku są wyjątkowe i muszą gasnąć. Tak musi być…

Blask świec jest delikatny, intymny i nie muszę go dzielić z całym światem, bym  poczuła jego ciepło. 

Znam ludzi, którym do spokoju i szczęścia świece są niepotrzebne. Nic w tym złego. W końcu świeca to tylko rzecz. A rzeczy mamy wokół siebie mnóstwo, naturalnym odruchem jest selekcja co lubimy, a czego nie. 

Ja lubię świece! Lubiłam świeczki w malutkich metalowych uchwytach na choince zapamiętanej z dzieciństwa. Zapalanych tylko w wieczorny moment kolacji wigilijnej. Wtedy rodzice mieli świece “na oku”, by nie zapaliły choinki, by nie zdarzyło się zmienić tego wieczoru w pożar. 

Lubiłam świece na zimowiskach harcerskich, kiedy układaliśmy je w kominku (jeśli taki był w pomieszczeniu), gdzie wieczorem mieliśmy tradycyjne spotkania wokół kominka. Pamiętam noc albo raczej bardzo późny wieczór, gdy biegliśmy do lasu na miejsce wyznaczone świecami na śniegu, gdzie miała się odbyć zuchowa (a może już harcerska) przysięga…

Zapamiętałam sklep w Krakowie, (wczesne lata 70-te, XX wieku) gdzie sprzedawano bardzo ładne świece, o niezwykłych jak na owe czasy kształtach. Nie były jeszcze z dobrej jakości wosku i kiedy się paliły, zalewały stopionym woskiem “kałużę” wokół świecy. Ale i tak były piękne! W różnych kolorach i wysokościach tworzyły artystyczne kombinacje. Już wtedy zaczęłam kupować świece, używać je jako dekoracje i tworzyć z nich wyjątkowy nastrój.  

Świece (i najlepiej jeszcze zapałki w pobliżu 😄) w domu trzeba mieć! Prąd wysiądzie, świece pod ręką. Nawet jak zrobi się zimno, bo ogrzewanie też wysiadło, to płomień świecy rozgrzewa… umysł. 

Od wieków świece miały zadanie praktyczne. Zastępowały dzisiejsze wymyślne lampy. Były jak kaganek – dawały blask, punktowały obraz. Dziś zmieniły swą rolę albo raczej poszerzyły. Mają dla nas wciąż moc światła, ale także zapachu, piękna i emocji. 

Nieprzypadkowo idąc na cmentarz, na groby bliskich, bierzemy świece. To część naszej pamięci, wspomnień. To światełko łączności pomiędzy mną a osobą, którą właśnie odwiedzam. Kto zna atmosferę i obraz cmentarzy polskich w dniu 1 listopada, nigdy nie zapomni wrażenia, jakiego doznajemy. Obraz miliona świec, łuna jasności, która bije od nich przez całą listopadową noc, zapada na zawsze w pamięci. 

W tym blasku, w blasku nie sztucznych świateł, a zwykłych prostych świec ożywają duchy tych, których nie ma już wśród nas.  Można nie być tego dnia na cmentarzu, ale gdy zapalisz świeczkę dla Niego, dla Niej – jesteśmy razem. Ten mały płomyk łączy nas duchowo w najpiękniejszym wspomnieniu. 

Każdego roku, jak niesie tradycja (teraz też popularna w Polsce) na torcie urodzinowym zapalamy małe cieniutkie świeczki. Najpierw jedną, potem dwie i więcej. Dodając nam kolejnych lat – świec ubywa, aż do tej jednej symbolicznej.  

Zdmuchując płomień wymawiamy w myślach życzenie tajemne, marzenie na cały następny rok. Dzieciaki to uwielbiają. Czekają każdego roku na swój ulubiony tort, którego smak nie jest tak ważny, jak ta świeczka z życzeniem.  

Świece zawsze płoną na ołtarzu w kościele. W różnych miejscach i w różnych intencjach. Są symbolicznym światłem Chrystusa. 

W moim domu świece zapachowe są bardzo ważne. Lubię zapachy. Wszędzie i zawsze. Mój nos jest bardzo wyczulony na zapach. Mam swoje ulubione miejsca, gdzie kupuję świece. I mam ulubione zapachy. Różne zapachy, nie ograniczam się do jednego czy dwóch. Dla mnie zapach w połączeniu z blaskiem, z palącym się pięknie i równo knotem, wpływa na moje samopoczucie. Relaksuje mnie i odpręża. Pozwala mi przenieść się w świat spokoju. Odrywa mnie od codziennej bieganiny. 

Staram się każdego wieczoru zapalić świecę na stoliku. Zjeść obiad z mężem, z rodziną przy świecach.  Wtulić się w pachnącą oazę przyjemności. W takim momencie wszystko staje się radosne. Dla mnie to magia chwili. Nastrój, który natychmiast zmienia moje nastawienie po trudnym dniu. 

Niektórzy ludzie zapalają świecę na biurku, gdzie pracują. Zapach, blask pomagają im w koncentracji i skupieniu. 

Zapach  wpływa na bodźce człowieka. Jesteśmy różni. Jedni potrzebują muzyki, gdy sprzątają mieszkanie, inni czują się dobrze wśród zieleni w swoim domu. Jeszcze inni potrzebują zapachu lawendy, róży, fiołków, drzewa sandałowego, jaśminu… Lubię bardzo zapachy natury. Gdy nadchodzi jesień pojawiają się wszędzie świece cynamonowe – jabłkowe, imbirowe. Zapach gałki muszkatołowej zmieszanej z nutą drzewa sosnowego czy cedrowego. Dla każdego coś przyjemnego. Pod warunkiem, że to lubimy.  

Człowiek odczuwa zapachy bardzo indywidualnie. To, co czuje mój zmysł zapachu nie oznacza, że ktoś inny odczuwa go tak samo. Podobnie jest z muzyką, kolorem.

Ilu ludzi – tyle wrażeń.  Nie namawiam do kupowania świec i testowania uczuć. Piszę o tym, bo dla mnie to ważne odczucia. I istotny sposób na odbieranie świata. Blask, zapach, kształt, kolor świecy, wszystko to ma dla mnie znaczenie.

Oczywiście, dziś jeszcze liczy się jakość! Wosk, ktory spala się powoli i równo powoduje, że świeca nie zalewa eleganckich świeczników, nie kapie na obrus, nie niszczy niczego wokół. No i spala się prawie do końca, tym samym świeca jest bardziej wydajna. Rodzaj knota też ma znaczenie.

W dzisiejszych czasach najpopularniejsze są świece w szklanych pojemnikach o różnych kształtach. I kolorach. Także w glinianych “kubełkach” albo szklanych, o bardzo ciekawych i artystycznych kształtach. Jest ich setki! Niektóre są znane i łatwo dostępne, ale bywają tak niesamowite w zapachu, jakości i… cenie, że trudno to sobie nawet wyobrazić…

 Nie daję się zwariować – choć… w oczach ludzi, dla których świeca stanowi obojętny produkt – tak to może wyglądać. Kupuję świece dobre, różne. Szukam nowych zapachów i kształtów.  Przyjaźnię się ze świecami. 

I nie odrzucam ładnych świeczników, w które wkładam świece tradycyjne, smukłe i cienkie. Są także piękne!  W ten sposób ułatwiam moim bliskim wybieranie prezentu dla mnie, bo dobra świeca zawsze mi sprawia przyjemność.😄

Moja polska przyjaciółka mawia “ Każdy ma swojego kota!”  Jednym z wielu “moich kotów” są wieczory przy świecach. 

Ciepło ich blasku, zapach, tworzenie atmosfery relaksu, ich symbolika i wszechstronność zastosowania, są dla mnie ważnym terapeutycznym  i kojącym elementem życia.   

Spróbuj i Ty. A jeśli nie lubisz… poszukaj sobie coś innego – miłego.

*************************************

Blask świec, to także niepowtarzalny urok Świąt Bożego Narodzenia. Temu nie da się zaprzeczyć. Polecam więc jeszcze jedną piosenkę młodziutkiego duetu ELI & NATI, autorski singiel „W blasku świec”.

WESOŁYCH ŚWIĄT!!

---

POWRÓT

1 grudnia, 2025

Kiedy zaczynam pisać ten tekst jest początek listopada. Trudno wyobrazić sobie gorący dzień w listopadzie. 

A tam w Polsce pewnie zimno i mroczno. Może siąpi nieprzyjemny deszcz. Może wieje ostry wiatr. A może już śnieżno i biało? Ludzie stoją na przystankach tramwajowych czy autobusowych przemarznięci nie tyle z powodu temperatury, co wilgotnej nieprzychylnej człowiekowi aury. Dziś nazywa się to realną odczuwalnością. Niekoniecznie musimy sprawdzać termometr, żeby wiedzieć/czuć, że jest zimno brzydko i bardzo, bardzo nieprzyjemnie. 

Jak każdy czas, każda pora roku – bywa, że nas zaskakuje pozytywnie. Mimo kalendarzowego listopada, zdarza się słoneczny radosny dzień. 

Takich dni listopadowych w Houston jest mnóstwo. A w tym roku wyjątkowo lato trwa i trwa… I mimo, że wokół nas jesienne dekoracje, natura wciąż nas rozpieszcza. Jest tak cudnie! Od rana pachnie w ogródku jesienią, ale kwiatki kwitną po raz drugi w tym roku.  Słońce przygrzewa z taką mocą, że wciąż trudno zmienić swą szafę w jesienno-zimową. Temperatura 75F (ok. 24 C) , to nawet jak na Houston wyjątkowo ciepło. W południe słońce przygrzewa jak w środku lata. 

Ale nie mam zamiaru pisać prognozy pogody!  Pogoda, jak powszechnie wiadomo – zmienna jest. Ma za to ogromne znaczenie dla naszej psychiki. Otwierając rano oczy, nasze pierwsze spojrzenie, prawie zawsze, wędruje w kierunku okna. Od tego, co tam ujrzymy zależy nasz nastrój, który w ciągu dnia może się kilka razy zmienić, ale  ten pierwszy moment ma duże znaczenie. W naszym mózgu odbieramy “pogodowy”  impuls – radości lub smutku. Rozczarowania lub ekscytacji. 

A może tylko ja tak poddaję się pogodowemu nastrojowi?..  Gdy pada biały świeży śnieg (nie w Houston!) i świeci od rana słońce, nieważne czy temperatura jest grubo poniżej zera. Jest pięknie, radośnie i wcale nie myślę o tym, że jest mroźnie. 

Pamiętam polskie listopadowe dni, gdy zdarzało się, że dzień był ciepły i słoneczny. Inaczej niż tutaj, ale wtedy takich listopadowo – houstońskich dni jeszcze nie znałam..

Wychodziliśmy ze szkoły i nie chciało się nikomu iść prosto do domu. Wędrowałyśmy na Rynek w Krakowie, na małą kawę (niestety, “ogródków” jeszcze nie było albo bardzo niewiele…), wpadałyśmy do sklepów, głównie pooglądać, bo z “kasą” było kiepsko. 

Lubiłyśmy siedzieć na Plantach i patrzeć na wielkie kasztanowce, z których co raz to spadał piękny brązowy kasztan… Niestety, dość szybko słońce chyliło się ku zachodowi i zaraz czułyśmy chłód. No i ten dziwny czas szarości… Już koło 5 popołudniu robiło się ponuro i ciemno. I czar ciepełka pryskał. 

Tu, w Houston wieczór nadchodzi później i mimo tego, że u nas też czas na zegarach zmienia się na zimowy, to odczuwalność jest łagodniejsza.  

Polski listopad to dużo więcej deszczów, ostrych wiatrów i zimna. To już właściwie aura zimowa. Tu większość drzew jest zielona i zachowuje liście na czas zimy. Ale to nie znaczy, że liście nie opadają. Muszą jakoś wymieniać się “starsze na młodsze”.  Nie jest to jednak proces tak mocno dostrzegalny jak w klimatach czterech pór roku. 

Przebywając teraz dość często w Kolorado (Durango) wiem, że w wielu stanach zmiany pogodowe i pory roku są podobne albo takie same jak w Polsce.

Uwielbiam houstońską jesień. I zimę i wiosnę. Trudniej jest przetrzymać cztery miesiące lata. Dzięki tutejszej pogodzie ludzie naprawdę uśmiechają się częściej i więcej. Mają więcej energii,  planów, spędzają dużo więcej czasu na zewnątrz. 

Jeździmy na wycieczki, na cruise-owe wyprawy po morzach, organizujemy wiele imprez jak spotkania, festiwale, koncerty, grille – wszystko w parkach, na zewnątrz. Chce się żyć pełną parą! Ten czas sprzyja życiu towarzyskiemu. A to takie ważne, by nie zamykać się w czterech ścianach i poddawać się smutkom i niechęci do działań. 

Zimą – bywa, że się ochłodzi na kilka dni. Bywa, że powieje. Ale i tak większość dni jest ciepła i przyjemna. Świat mody i biznesu też żywo reaguje na pory roku. Można kupić sobie futerko, ale nie musi być tak ciepłe, aby chroniło nas przed prawdziwym mrozem. Lubimy ładne sweterki, ale nie muszą być grube i ciężkie. Mamy kozaki, ale często w nich gołe nogi… To zresztą bardzo (!!) teksańskie: kozaki (kowbojki) i krótkie spódniczki. I zgrabne gołe nogi. No, może już nie dla mnie taka moda, ale młodość może wszystko!! 

Wraz ze zmianami w kalendarzu, zmieniamy obyczaje, ubrania, plany. Mimo, że aura przeciwstawia się porom roku. 

Od lat, mimo że “starość nie radość” nie mam bólów głowy, nastrojów apatii czy senności wywołanych zmianami pogody. Inni mają i cierpią. To zjawisko meteopatii. Dotyczy nas wszystkich, choć niekoniecznie w jednakowym stopniu. I to nie jest wymysł hipochondryków. To poważny problem zdrowotny, który znika, gdy pogoda się ustabilizuje. Ale przed i w czasie “zawieruch” bardzo uprzykrza nam życie. 

Jestem osobą towarzyską i w spotkaniach i wyjazdach dobra pogoda mi pomaga. A kiedyś było jeszcze łatwiej. 

Kto wie, jak łatwo jest “wybiec” nawet na krótkie zakupy, gdy nie trzeba narzucać na siebie, kurtek, swetrów. I ciepłych butów.  I jechać autem po zaśnieżonej drodze. Albo – gorzej – pokrytej warstwą lodu. Ja wiem! 

Nigdy nie zapomniałam porannych trudności  w ubieraniu małych dzieci w rajstopy, spodnie, sweterki i na koniec kurtki, płaszcze i czapki. I jeszcze buty, które nie chciały gładko wchodzić na małe nóżki. A jak już udało mi się z tym wszystkim uporać (dwoje dzieci!) i zjechać windą z ósmego piętra do auta (przepraszam – “malucha”), to któreś dziecko wołało: “Mama, kupa”!  I z powrotem, na górę i od początku. 🙂  Och, jak bardzo wtedy czekałam na wiosnę!  Na słońce i ciepło.

Miałam 37 lat, gdy przyjechałam do Houston. Przyjechaliśmy i już zostaliśmy tutaj. Wiele osób ostrzegało nas, że lato jest trudne do zniesienia, że wilgotność, to coś, czego nie można komuś “opowiedzieć”. To trzeba poczuć samemu. Tak, to prawda! Długo nie mogłam zrozumieć, dlaczego otwierając drzwi i wychodząc na zewnątrz, nie odczuwam naturalnego “ochłodzenia”. Ciepła, które można polubić. A nie takiego, które przeszkadza, powoduje nadmierne pocenie się i nie przynosi żadnej ulgi. 

Pewnie wiele osób czytając te słowa, nie może pojąć, o czym piszę. Piszę o houstońskim lecie. Ale – to tylko cztery może pięć trudnych miesięcy. To czas, gdy fajnie jest wyjechać na wakacje, gdzie aura jest nieco chłodniejsza i nie ma wilgotności, nieznanej w innych częściach świata. Góry w Kolorado, wakacje w Stanie Północnej Karoliny czy Wirginii. Wycieczki do Stanu Washington czy Oregon, nawet do Kanady będą świetnym przerywnikiem i odskocznią od houstońskiego lata. 

I odwrotnie – jeśli chcemy mieć gości u nas – najlepiej wybrać czas od marca do maja i od października do stycznia a nawet lutego. 

Nigdy nie planowałam mieszkać w innym kraju. Zresztą w latach, gdy nam się to przydarzyło, nikt nie myślał o wyborze innego kraju jako miejsca do swojego życia. Oczywiście, trochę ludzi wyjechało z Polski świadomie i z planem na lepsze jutro. Wtedy tak to wyglądało… 

Dziś w Hiszpanii czy Portugalii Polaków tam mieszkających można spotkać wszędzie. I nie tylko na południu Europy. Można dokonać wyboru miejsca zamieszkania, jakie komu pasuje. To tylko kwestia odwagi, decyzji i pieniędzy. 

Kiedyś taka decyzja w oczach wielu Polaków uchodziła niemal za… zdradę. Dziś – po prostu świat jest otwarty, przestrzeń do życia jest wielka. Podobnie jak Polska stała się przystanią życiową dla emigrantów z wielu różnych krajów. Powinniśmy to dziś rozumieć jasno i bez negatywnych uczuć. 

Ludzie szukają dla siebie miejsca w różnych krajach – tych zimniejszych jak Norwegia, Dania, Irlandia, Wielka Brytania, Niemcy, ale najczęściej ciągną do słonecznych miejsc – do Włoch, Hiszpanii, Kostaryki, a nawet do Brazylii i Argentyny. 

Żyć można wszędzie. Zależy, co jest naszym priorytetem. I jak potrafimy wpisać się w inną “geografię” i tradycję. 

Wybierając kraje południowe, dodatkowo wiemy, że pogoda pomoże psychicznie i organizacyjnie. Ale na pewno nie jest to główny argument do zmiany miejsca. 

Zawsze myślę, że moje miejsce w Houston to nie był mój wybór. To wybór Boga i losu. Przypadku i układów w moim życiu w tamtym 1990 roku…  Ale skoro już tak się ułożyło, to Pan Bóg wybrał mi dobre ciepłe miejsce dla mojej drugiej połowy życia. 

Lubię duże miasta i jestem pośrodku 6 milionów ludzi i niesamowitego ludzkiego ruchu. Mam swoje ciepełko, które lubię. Nauczyłam się znosić bez specjalnych “poświęceń” upały lata. Mocna klimatyzacja wszędzie i w każdym miejscu, wiele prywatnych i publicznych basenów, morze Zatoki Meksykańskiej są bardzo pomocne w tym czasie.  

A jeszcze jak mam tutaj rodzinę i przyjaciół wokół – mam swoje ciepłe miejsce. 

Nawet w listopadzie! I w grudniu też…

**************************

Listopadowo, pogodnie i nostalgicznie. O jesieni, przemijaniu i nadziei na odrodzenie… W kolorach piękna przyrody i życia – dla wszystkich, z łezką i z uśmiechem…

---

POWRÓT

16 listopada 2025

EWA 1

Jak cię nazwać? Najlepiej najstarszym imieniem kobiecym. EWA!  Piękne imię. Kiedy byłam dzieckiem bardzo chciałam mieć tak na imię. Proste, krótkie. Wygodne. Nie trzeba skracać, udziwniać i zmiękczać. 

Miałaś inne imię. Też ładne. Długie blond włosy. Zawsze tak nietypowo uczesane. Warkocz umiejscowiony wysoko, niemal na czubku głowy. Albo wplecioną misternie wokół głowy koronę. Wiadomo, że sama tego nie mogłaś uczesać. Mówiłaś, że zawsze czesze cię Mama. Zresztą wszystko robiłaś z mamą. Mieszkałaś tylko z mamą. Dla mnie to było takie nieznane. Wtedy wszyscy mieli mamę i tatę. A ty tylko mamę. Spotkałam ją zaledwie kilka razy, ale była dla mnie jak dobra wróżka z bajki. 

Miałaś zawsze takie ładne kokardy we włosach. Niezwykłe wtedy – na przykład białe w granatowe kropki. Albo wielkie jak motyle w pięknych mocnych kolorach – czerwone, żółte. W szkole nikt takich nie miał, tylko ty. Miałaś chałat (czyli fartuszek szkolny) inny niż my wszyscy. Nie był lśniący (te nasze były z okropnego materiału!) tylko z granatowego „normalnego” materiału. Uszyty specjalnie dla Ciebie. Nie ze sklepu jak wszyscy inni w szkole. I miałaś takie ładne kołnierzyki że śnieżno-białej koronki. Nosiłaś zgrabne króciutkie spódniczki…

Spędzałyśmy w świetlicy dużo czasu razem, a raczej w stołówce, gdzie jadałyśmy obiady. Były okropne! Z wyjątkiem placków z jabłkami. 

Opowiadałaś zawsze o swojej mamie. Mama to, mama tamto… Umiałaś zrobić na korytarzu szkolnym gwiazdę i szpagat. Patrzyłam na to i nie mogłam uwierzyć, że tak można, że tak się da… Dużo później dowiedziałam się, że twoja mama była w młodości gimnastyczką, a wtedy już trenerką gimnastyki artystycznej. 

Byłaś młodsza ode mnie o rok. To rzadka sytuacja w szkole podstawowej, że przyjaźnią się dwie koleżanki z innych klas. Nigdy nie siedziałam z tobą w jednej ławce. Łączyły nas pogaduszki na przerwach i obiadowe spotkania. Nie pamiętam nawet czy byłaś kiedyś u mnie w domu.  Ale za to jeździłyśmy razem na wycieczki szkolne z kółkiem geograficznym. Może była to piąta a może szósta klasa.

Potem – przyszedł nowy rok szkolny, a ty nagle zniknęłaś. Nie wróciłaś do naszej szkoły. I nigdy nie dowiedziałam się dlaczego tak zniknęłaś. Gdzie wyjechałaś? Nigdy więcej nie zobaczyłam twoich pięknych kokard we włosach.

Myślałam, że po latach odnajdę cię w mediach społecznościowych, ale nigdy nie natrafiłam na twój ślad. Pozostało tylko mgliste dziecięce wspomnienie…

EWA 2

Co może być najważniejsze dla nastolatek? Życie wtedy jest tak barwne i intensywne! Ma wszystkie kolory i każdy z nich jest mocny, ostry. Ma w sobie bardzo głośny śmiech i zmienne nastroje. Każdy dzień jest oczekiwaniem na coś nowego.  

Najbardziej lubiłyśmy siedzieć na kanapie (to chyba nazywało się wtedy wersalką), podjadać herbatniki, jakieś cukierki, rzadko czekoladki. Czasem małe kanapki. I opowiadać opowiadać… Gadać o wszystkim, co w większości było marzeniami, wyobrażeniami. Mało było w tych pogaduchach naszego realnego życia. O, przepraszam! Realne były osoby. Głównie chłopcy, którzy nas wtedy interesowali. Na krótko. Ich zmienność była płynna, a mimo to intensywna. Pojawiał się w rozmowie taki ktoś i natychmiast obrastał w tysiące zdarzeń, które miały się nigdy nie zdarzyć. Opowieści, o tym co może się wydarzyć, co on by mógł powiedzieć albo… na pewno by powiedział… I co wtedy my byśmy mu odpowiedziały i dlaczego. I jaka byłaby jego reakcja..  Wszystko to wymyślone, snuło się z łatwością w naszych rozmowach – marzeniach i urealniało się w naszych głowach aż do bólu. 

I tylko po to, by za chwilę zmienić nastrój, znaleźć inny obiekt opowieści. Od chichotu aż do niemal rozpaczy, że on nie zareagował tak jak miało być… Choć mógłby na nas spojrzeć. Albo zagadać, pokazać nam, że on także się nami interesuje. Ot, trzpiotki – podlotki! 

A potem jeszcze były tematy o dojrzewaniu i problemach wchodzenia w „dorosłość” fizyczną. Wszytko to podniecało i mogło być tajemnicami nastolatków. Nie mówiłyśmy o tych sprawach wulgarnie. Nie używałyśmy sformułowań ironicznych, ośmieszających. Chciałyśmy być mądre, dobrze poinformowane, a to nie było wtedy proste.. Te rozmowy wywoływały pierwsze nieśmiałe motyle w brzuchu. To wtedy wystarczyło. 

Lubiłyśmy chwile, kiedy rodzice byli w pracy, a my już skończyłyśmy lekcje. Nikt nas nie kontrolował, nie podsłuchiwał. 

Trochę później, kiedy męsko-damskie układy zaczęły wchodzić w “fazę praktyczną”, nasze tajemnice zaczęły być „indywidualne”. Już nie zwierzałyśmy się sobie tak łatwo. Już uczucia zaczęły być zbyt głębokie, by o tym ot, tak – paplać. A przecież to wciąż były szczenięce marzenia. Wizje, które tak naprawdę do końca się nie wydarzyły. “Malowałyśmy” je słowami, by były takie jak w naszych pragnieniach.  

Czy byłyśmy „dziecinne”? Na pewno – nieśmiało szukające siebie w pierwszych miłosnych doświadczeniach… Świeże – w  marzeniach. Cóż – dorastałyśmy w czasach “ciszy” o problemach seksualnych. Temat tabu pomiędzy rodzicami i nastolatkami. No, chyba że miało się taką Mamę jak ja – ona lubiła pogadać o seksie i babskich problemach. Zazwyczaj działo się to przy desce do prasowania, gdy zawzięcie zmagała się z białymi i niebieskimi koszulami taty. Przecież musiały być wyprasowane „na blachę”! Rękawy nie mogły mieć kantów, kołnierzyki musiały być gładkie i bez zmarszczek. Długi to był proces i dobry podkład do rozmów z nami. Mama była wesoła, nie traktowała tych tematów z przesadną powagą. To dodawało nam odwagi, by zadawać pytania, a odpowiedzi na nie często były proste i… trochę śmieszne.

Lubiłyśmy nasze wypady po szkole na mrożoną kawę albo na duże kwadratowe kremówki. Czasem nawet udało się zjeść obydwa smakołyki razem. No i filmy w kinach studyjnych. Filmy, które nie były łatwo dostępne. Nie pokazywano ich w telewizji. W obcym języku, z napisami (czasami z czytającym po polsku lektorem). Nie było łatwo wychwycić sens, zrozumieć. Za to można było godzinami o nich dyskutować. Nigdy takich emocji nie doświadczyliśmy po obejrzeniu rodzimych filmów. Psychologia nie była mocną stroną polskich filmów. 

Wraz z dojrzewaniem musiały zmienić się nasze pragnienia. I musiały buzować w nas nastroje, które zmieniły “porozumienie dusz” pomiędzy nami. No cóż, obracałyśmy się w stosunkowo małym kręgu przyjaciół i znajomych. Siłą rzeczy pojawiły się takie emocje jak zazdrość, podziw, wzajemne ocenianie się. No i konkurencja. Sposób ubierania się, inne gusty, makijaż… Powoli rozumiałyśmy zmiany, które dla każdej z nas były istotne.   

Dziś gdy o tym pomyślę, uśmiecham się z pobłażaniem. Wtedy to było coś bardzo ważnego i nie było łatwo odpuścić i pogodzić się z “innością”. Indywidualnością. 

Po tylu latach wspomnienia zacierają tę “inność”. Lata nastoletnich problemów wydają się dziś najpiękniejszym beztroskim czasem w życiu. Ale tak nie było.  Każdy dzień przynosił  nowe wydarzenia, nieznane emocje. I rozmowy, które bywały bardzo długie i wcale niełatwe. To był czas wulkanu. Może i nie mieliśmy pieniędzy, modnych ubrań, swobody i luzu w życiu, tak jak nasi rówieśnicy w krajach zachodnich. Nasze randki  z chłopcami były długimi spacerami w zimowe wieczory, przytulankami do muzyki “Skaldów”,  “Czerwonych Gitar” czy Czesława Niemena. Nic jednak nie różniło nas w emocjach i marzeniach. 

Minęła najświeższa pora młodości. Wchodziłyśmy w inny wymiar. Nie miałyśmy pojęcia, że przemijanie tak boli…

EWA 3.

Hierarchia. Kolejność i waga własnych decyzji. Jeszcze nie na poważnie, ale już dorośle. Jeszcze nie dorosła, ale już samodzielna. Szybko się pozmieniało w świecie babskiego porozumienia. Czy mogłaś mnie rozumieć, jeśli ja miałam już dzieci, a ty dopiero bardzo chciałaś je mieć? Jak miałyśmy o wszystkim rozmawiać, kiedy dla mnie pieluchy, kaszki i spacerki były ważniejsze niż wolny czas i ploteczki?                                                               

Czekałam na chwilę wytchnienia. Na kawę poranną z tobą. Albo na spacer z dziećmi po przedszkolu i ich zabawy w piaskownicy. I jeszcze praca zawodowa. Zwykłe kłopoty, konflikty albo radości w miejscu, gdzie spędzałam większość dnia. 

Świat wciąż kręcił się bardzo szybko. Chciałam być dobrą matką, ale lubiłam szalone spotkania przy wódeczce (Żołądkowa gorzka – to było to!).                           

Z przyjaciółkami – było inaczej niż w rodzinie. Chciało się żyć wesoło, bo młodość wciąż była silniejsza niż codzienne obowiązki. Ale kiedy obudziło się dziecko w nocy, wyskakiwałam jak oparzona z łóżka i pędziłam do dziecinnego pokoju. 

Pamiętasz, opowiadałam ci o tym. Ty mnie też. Swoje wątpliwości, nasze wciąż nieustające niezrealizowane marzenia.  Biegłyśmy do sklepu “Moda Polska”, by kupić sobie coś nowego. Ciuchy wtedy były dla nas tak samo ważne, jak spokojny sen naszych dzieci. Wszystko splatało się w jedną ścieżkę życiową.  

Może to dziś brzmi niepoważnie. Dzisiaj wszystko wspominam jakby to nie był mój czas. Jakbym oglądała film o sobie, o nas. I jakbym nie potrafiła siebie w nim rozpoznać. 

Jaka byłam wtedy? Nie, lepiej tego dziś nie oceniać. Ale jedno nie zmieniało się. Zawsze potrzebowałam przyjaciółki. Ewa – każda Ewa była ważna. Miałam miłość, było macierzyństwo. Praca trwała i mimo zakrętów – bardzo ją lubiłam. 

Ewa – imię kobiecej niepowtarzalnej przyjaźni istnieje w moim sercu. 

Zmienia swoje twarze, ale nigdy pamięć. 

EWA 4. 

Ewo! Starsza pani. Ewo, z pomalowanymi włosami, żeby zatuszować siwiznę. Ewo – kobieto poruszająca się już wolniej i niepewnie. Uśmiechasz się i smucisz. Płaczesz i cieszysz się, że żyjesz każdego nowego dnia. Odeszły dawne szaleńcze pomysły i marzenia. Dostałyśmy od życia wiele. Jesteśmy spokojne. Życzymy sobie zdrowia – dla siebie i najbliższych. O czym rozmawiamy? Ach, o strzykaniu w kolanach i o zachwianiach, gdy schodzimy ze schodów. O tym, że jest dobrze, bo trzymamy się poręczy, ale wciąż schodzimy ze schodów samodzielnie. 

Jest dobrze, bo możemy wciąż się spotkać i pograć w brydża.  Mamy siłę i chęć na żarty o sobie i innych. Nadal lubimy plotkować, tak by nikomu tym nie zrobić krzywdy. Śmiejemy się z samych siebie i ze swoich nieudolności. Opowiadamy historie o zostawieniu ciepłego  piecyka w kuchni, a przecież powinien być wyłączony. I o szukaniu niemal bez przerwy okularów, bo miałam je na nosie przed chwilą.. A potem okazuje się, że są w łazience lub garażu. Że ciągle gubimy klucze, że książka nie jest na swoim miejscu, a przecież tam ją zostawiłam. Że ciśnienie dziś za wysokie i że znów zapomniałam wziąć porannej porcji leków…

No i o tym, że muszę znowu zrobić porządek w papierach, bo całe mnóstwo w nich niepotrzebnych śmieci.. Mój mąż nie chce niczego ruszać – ja chcę ciągle porządkować, bo taki już czas. 

Mówię ci o tym wszystkim bez nerwów czy złości. Opowiadam, bo wiem, że masz te same przemyślenia. Choćbyśmy były zupełnie różne – wokół nas kręcą się te same myśli i te same problemy. 

Dzielą nas przeżyte doświadczenia. Inne życia rodzinne. Nawet inne codzienne potrzeby. A jednak kobiece spotkania i rozmowy cenię tak samo jak kiedyś.  

Podobno człowiek starzejąc się, staje się poważniejszy, traci dawne poczucie humoru. Nie chwyta w lot ironii, nie wyłapuje śmieszności sytuacji. Pewnie to prawda. Ale jeśli nas – “starsze panie” los traktuje podobnie, to nadal się świetnie rozumiemy.  

Pamiętam, że kiedyś w naszych pogaduszkach użyłam słowa “babskie”, a któraś z moich koleżanek obruszyła się i skwitowała to określenie jako “takie nieładne”.. 

A ja wciąż myślę, że jest “kobiece” i ciepłe. I tylko nasze. Mamy kochających mężów i partnerów, wspaniałe dzieci i wnuki. A babskie wspólne potrzeby bycia ze sobą są tylko nasze! Tu zadedykuję piosenkę dla każdej z nas . I trochę dla panów, bo oni też czasem są świetnymi „przyjaciółkami” 😂 💖

Żarty o “SKS” i dopadających nas  tylko babskich konsekwencjach mogą być śmieszne, gdy jesteśmy w swoim gronie. To grono nam się kurczy, bo zebrać się razem coraz trudniej, ale jeśli choć jedna Ewa umówi się i dojedzie na winko czy mały lunch – jest wciąż dobrze. 

Mogę do ciebie pisać listy, posyłać serduszka, emojki, by zainspirować nową myśl jakimś wspólnym wspomnieniem. 

Moje Ewy– Drogie Ewy! Było was wiele w moim życiu. Czas zmienia realia, ale zawsze pozostawia to, co było dobre i wartościowe. 

Houstońska „BABSKA MAFIA”

Może już nigdy więcej się nie zobaczymy. Ale z pamięci mojej nic i nikt was nie wykreśli. No, chyba że ten wredny “PAN ALZHEIMER”…

*********************************

Chociaż piosenka jest zatytułowana „List do M” (wykonanie Ginzie), to przecież może być i do Ewy i do wszystkich przyjaciółek świata. No i jeszcze – uniwersalny motyw Świąt Bożego Narodzenia.. Tego się nie da pominąć..

---

BACK

1 listopada 2025 (rozważania w listopadowy wieczór Święta Zmarłych)

Nadchodzi jesień. Nic nadzwyczajnego. Każdego roku nadchodzi – i odchodzi… W tym roku – jakoś inaczej.

Jeszcze mocno świeci słońce, jeszcze jest zielono a już kolory robią sobie miejsce na drzewach. Powinnam się cieszyć. A ja widzę tylko te kwiatki, które już przekwitły. Obserwuję łodygi brązowe, które proszą “wyrwij mnie, nie chcę tak wyglądać, przekwitam, swoje zadanie już spełniłam”. Teraz moja rola – oczyścić doniczki, oczyścić cały ogródek. Powyrywać chwasty i wszystko inne, co już nie odżyje. Nawet donice są brudne od ziemi, która oprószyła je, gdy któregoś dnia padał mocny deszcz.  Mój ogród potrzebuje moich rąk. Jest już gotowy na jesienne zmiany.  

A ja… Patrzę na to, co posadziłam ostatniej wiosny, co urosło, zakwitło, cieszyło oko przez długie lato. Przyroda nie odpuści. Pilnuje mnie bardziej niż wszystkie kalendarze. 

Przyroda potrafi się cieszyć. Mimo, że kalendarz wyraźnie pokazuje, że już czas na opadanie liści, na przekwitanie letnich kwiatów, to u nas w Houston jeszcze czuć ostatni powiew lata. Jeszcze zieleń wokół, choć już nie tak świeża. Jeszcze niektóre kwiaty zapierają się i nadal kwitną. Pewnie lubią jesienne słońce i bez-upalne lato, tak jak ja. 

Powoli dojrzewają mandarynki (będą gotowe… w lutym?) a figa własnie teraz wypuszcza świeże młodziutkie listki i owoce🤗

Wiem, że to jeszcze kilka tygodni, a potem ogródek podda się siłom wyższym i zacznie więdnąć na potęgę. Cienkie gałązki kwiatów zmarnieją. Ich czas minie na kilka miesięcy albo na zawsze. Niektóre z nich, z kolejną wiosną odrodzą się samoistnie, inne już nigdy nie powrócą. Trzeba będzie włożyć do doniczek nowe, może takie same, a może zupełnie inne. 

Nigdy nie pamiętam, co było poprzednio w doniczkach, nie pamiętam nazw kwiatów, roślin zielonych. Jestem kiepską ogrodniczką, a mimo to staram się, żeby w moim ogrodzie było kolorowo. Wszystko robię na “czuja”, tak jak mi „się wydaje”.. 

W tym roku mam nieodparte poczucie, że nie nadążam. Więdnę razem z moim ogródkiem. I z moimi planami i marzeniami. Nie wiem jak to jest u kwiatków i roślinek. Pewnie czują po swojemu i tak, jak im natura pozwala. 

Człowiek ma swoje własne odczucia “więdnięcia”. Może to słowo niezupełnie oddaje sens tego, o czym teraz rozmyślam.. 

Chodzę  po domu i odczuwam różnego rodzaju bóle, które krążą po moim ciele. Są nieznośne! Boli bardzo, rwie, ciśnie, nie pozwala się skupić na niczym innym. Te bóle są “do wytrzymania”, ale psują każdą minutę normalnego ludzkiego życia. Czasem nie pozwalają mi stanąć prosto. Poprawiam się szybko, ale NIE mogę się wyprostować do końca…

I wtedy myślę, że jestem jak ta jesienna roślinka, która pochyla się ku ziemi.. Więdnę.  Ale zaraz buntuję się – nie chcę tak.!! Mam rozum, którego nie ma więdnący kwiatek. 

Jakieś maści, smarowidła, olejki, tabletki. Czasem mała a czasem większa dawka. Mija czas i wyprostowuję się. Uśmiecham się sama do siebie. Jeszcze raz udało się. Idę do kuchni, gotuję obiad. Najprostszy i zajmujący jak najmniej czasu. 

W pewnej chwili łapię się na tym, że opieram się o blat kuchenny. Mimowolnie stoję krzywo z “podpórką”. Jak złamany kwiat. Jestem niejako uwięziona w świecie domowym, we własnych rozmyślaniach. Skąd one się biorą w takiej ilości? Dlaczego łączą się w jeden ciąg, tak bez sensu, bez przyczyny? Mieszają się w czasie, zmieniają miejsca i twarze osób. Najgorzej jest w nocy, gdy nie mogę zasnąć, wtedy wszystko i wszyscy wciskają  się do mojego spokojnego, wygodnego łóżka.  

Gdybym mogła normalnie chodzić, zaplanowałabym na każdy dzień jakieś wyjście, a najlepiej wyjazd. Wiadomo – w Houston auto zastępuje parę butów i wszędzie trzeba podjechać.      

Dzień, w którym jestem w domu i nigdzie nie wychodzę, zdarza się teraz dużo częściej niż kiedyś. Nie jest to mój wybór. Gdybym mogła mieć wpływ na „dzianie się”… A jeśli już pojawi się okazja do wyjścia z domu do przyjaciół, do dzieci, ba nawet do lekarza, wtedy budzi się we mnie niemal euforia. Moja adrenalina natychmiast się podnosi. Czuję się znacznie lepiej 😄.

Zaraz mam lepsze samopoczucie psychiczne! Jeszcze tylko uporać się z niedogodnościami fizycznymi. Prysznic, układanie włosów, makijaż. Wszystko zabiera czas, ale ja cieszę się, że właśnie tak mogę ten czas zagospodarować. Potem odwieczne: co mam na siebie włożyć?? Przymiarka – dobranie kolorów – wygodnie czy nie – jakie buty, bo to bardzo ważny element. Lubię to! 

Jeszcze nie zwiędłam do końca! Właśnie uratowałam się na jakiś czas… 

Zauważyłam, że na stare lata robimy się coraz mniej cierpliwi. Te wszystkie opowieści o “dobrych staruszkach”, które cierpliwie wysłuchują nieznośnych sąsiadów, podają kakao z pianką i mają zawsze  pozytywne opowiastki adekwatne do problemu – są chyba tylko w bajkach. W codziennym życiu denerwujemy się na wszystko, co nam podpadnie: od terminów wizyt lekarskich, korków na autostradach, złośliwości rzeczy martwych, które TUTAJ powinny być, a ich NIE ma – do złej pogody, czasu, który płynie za szybko lub przeciwnie – za wolno. 

Mam koleżankę, która bardzo denerwuje się, gdy nie idzie jej karta w brydżu i kilka razy pod rząd przegrywa. A przecież to zwykły przypadek, pech, układ kart…  Inna, złości się… gdy zaproszeni goście się spóźniają, chociaż minęło dopiero dziesięć minut. Znam kogoś, kto denerwuje się, bo układając skarpetki swoim własnym sposobem, zobaczył dwie pary, które “wyrwały się “ z szeregu i zepsuły całą kompozycję. I wreszcie znam siebie i wiem, że czasem złości mnie głupota, błahostka… Taka, której nawet nie powinnam zauważyć… 🙂 😉

Łagodność i cierpliwość nie jest przywilejem ludzi starszych. Często do tego dodaje się “niewyparzony język”. Czyli ”mogę mówić co chcę”. I rzucamy, wydaje nam się szczerze, (może nawet i tak…), ale nieprzyjemnie dla drugiej osoby. Nie pomyślimy, że można to ująć inaczej, by kogoś nie zabolało. Szczególnie często zdarza się to w relacjach werbalnych między matką a dorosłymi dziećmi. I to w obie strony. 

Czas się kurczy. Czas mija szybciej niż kiedyś. Ucieka nam. 

Jeśli moje/twoje myśli zatrzymują się na takich przemyśleniach jak: (w sklepie) “To jest bardzo ładne i podoba mi się, ale nie, nie będę tego kupować, bo kto to po mnie posprząta…” Albo – “ wyrzucam powoli wszystko, bo nikt po mnie nie da sobie z tym rady”. Albo “ Nie kupię nowego ciucha, bo może nie zdążę go założyć itd… To znaczy, że więdniemy – i to na własną prośbę!

Jeżeli zauważasz nowy sweter na wystawie i podoba się, albo wciąż masz coś, co chcesz wyrzucić, ale jeszcze, przyda ci się”… to znaczy, że wciąż żyjesz. Mimo lat – jeszcze nie więdniesz. 

Duszę w sobie marzenia z przeszłości, których nie udało się zrealizować. Może plany uciekły i nie można już ich dogonić. Wszystko, co mogło zdarzyć się w przeszłości wydaje się bardzo odległe.

Patrzę, co dzieje się za oknem i widzę brązowiejące liście, trochę połamanych gałęzi, kwiaty przygotowujące się do swego “nieistnienia”. Czuję się jakby minęły lata, dekady, a to tylko jedna – dwie pory roku. Dla przyrody krótka zmiana wiosny w lato, lata w jesień czy zimę. Dla człowieka – to kawałek jego „wieczności”. Wieczności, która dla nas się nie powtórzy…

Trzeba sobie wytworzyć ścianę ochronną, by nie zwariować z “beznadziejności” świata, który na pewno nie zatrzyma się specjalnie dla nas. Ludzie w większości i z zasady są optymistami. Patrzą w przyszłość i ciągle marzą, czegoś chcą, planują. Ja też należę do takich, bo lepiej tak żyć, niż rozmyślać nad “NIEZNANYM”, do którego jest nam coraz bliżej.

Bycie Człowiekiem jest skomplikowane. Od wczesnego dzieciństwa ktoś czegoś od nas wymaga. Z latami te wymagania rosną, rozsiewają się na następne, trudniejsze. Mało tego – i my zaczynamy wymagać czegoś od innych. W różnych chwilach i w różnych sprawach. A jednak trzymamy się kurczowo swojego miejsca, by jutro znów się tam odnaleźć.

Więdniemy, zachowujemy się… dziwnie, nie po naszemu. Czasem zdajemy sobie z tego sprawę, ale przychodzi taki czas, że o tym już nie bardzo „kumamy.” 

Budzę się rano i rozmyślam, czy mam na dzisiaj plany? Wizyta u lekarza, czy pranie? Nowa dekoracja czy plotki z przyjaciółką? A może nasze babskie spotkanie przy winku… Coraz więcej pustych dni w kalendarzu. Mogę robić co chcę, nie ma obowiązków, zwariowanego tempa, gonitwy myśli, że “MUSZĘ”.

Kiedyś marzyłam o takich dniach. Właściwie nie zdarzały się, a jeśli już, to zawsze było tyle zaległości, że dzień z pozoru wolny zapełniał się minuta po minucie.

Dziś jestem pogodzona i zadowolona. Przecież wiem, że “życia nie oszukam” (jak mówi jeden z bohaterów śmiesznego, bardzo życiowego serialu). Więdną liście na drzewach, więdnie najpiękniejszy kwiat w ogrodzie.

Na mnie też przyjdzie czas.  Nie mam wątpliwości, że tak musi być. 

Mam tu swoją “zieloną dziuplę“, gdzie mogę żyć inaczej niż w realnym świecie. Piszę – dla siebie i może dla kogoś jeszcze. Marudzę, fantazjuję, cieszę się i wpadam w dołki smutku. Tutaj mogę. Jestem przecież wytworem natury – jej najbardziej skomplikowaną wersją. Mam prawo do kochania i do narzekania. Mogę mieć nadzieję i mogę się bać jutra. 

Zaczęłam już zaglądać do szuflad, przeglądać kartki, dawne listy, zdjęcia. Nie, nie porządkuję, nie wyrzucam. Przeglądam. Dla siebie. Ale – nie da się ukryć, powodem jest poczucie starzenia się. Bo może jest tam w tych szufladach, pudłach coś, czego nie warto pozostawiać dla innych? Albo jeszcze gorzej – gdy zdarzy się, że “inni” nie będą niczego przeglądać, tylko wszystko wrzucą do czarnego worka i wystawią przed domem w dniu zabierania śmieci. To duże prawdopodobieństwo i wcale się temu nie dziwię. Każdy ma swój czas i prawo do tego, by wykorzystać go jak chce. Niekoniecznie na sprawdzanie cudzych papierów, fotografii czy listów. 

Jestem zmęczona, chwilami wydaje mi się, że to nieustające zmęczenie…

A potem nagła chwila jak błyskawica! – Chce mi się jeszcze dużo zrobić. Jeszcze nie zwiędłam, jeszcze to nie moja jesień… Jeszcze kilka marzeń może się ziścić. Dam radę.  Nadzieja umiera ostatnia. I niech tak będzie. I niech tak trwa…

***************************************

Jesiennie, listopadowo, wspomieniowo, sentymantalnie – o jesiennych liściach i ludzkiej duszy- śpiewa… Krystyna Janda. Tak, Krystyna Janda potrafi wszystko! Także zaśpiewać o jesieni życia…

---

POWRÓT

16 października, 2025  

Ot, banalny slogan. Początek i koniec, dwa słowa jak bliźniacze nierozłączki. Choć tak naprawdę są zupełnie przeciwstawne. Rozdzielające rozumienie tych słów na dwa odległe dalekie bieguny.

Jakby nie spojrzeć, jakiekolwiek jest moje pierwsze skojarzenie – te pojęcia łączą się i natychmiast odpychają.  

Myślę o życiu i śmierci, o początku istnienia świata i jego końcu (?). O wczoraj i dzisiaj. O rozpoczęciu  projektu i zakończeniu. O oczekiwaniu i spełnieniu. O mnie i o tobie. O czasie i o trwaniu. Gdziekolwiek i kiedykolwiek. I w dowolnej dziedzinie. Musi być początek. Ale czy na pewno jest też koniec? I co jest, co może być – pomiędzy…

A wszystkie te moje myśli wzięły się z… bólu. 

Tak – fizycznego bólu, który gnębi mnie przez ostatnie miesiące i tygodnie. Nie będzie to studium rozwoju bólu. Bo to już bardzo intymna sfera. Przecież mój ból jest tylko mój. Twój – choć taki sam – może być zupełnie inny. 

Nieprzypadkowo w sferze medycznej przed postawieniem pacjentowi trafnej diagnozy bardzo ważny jest wywiad. Wsłuchanie się w opis wrażeń i odczuć pacjenta – jego bólu, emocji, wyobrażeń, słów, które użyje, by je określić. 

Współczesna medycyna ma dziś tak wiele możliwości, iż pozornie wydaje się, że maszyny, testy, elektronika zastępują słowa pacjenta o jego odczuciach. 

Pomogą! – ale nie zastąpią. Bo oprócz suchych faktów, numerów i niesamowicie precyzyjnych pomiarów istnieje od zawsze indywidualne odbieranie bólu. 

Dobry lekarz wie, że dopiero wszystko razem – technologia i wywiad indywidualny może stać się podstawą do właściwej diagnozy. 

Diagnoza jest początkiem. Nie choroby, a procesu leczenia. Leczenie jest początkiem szansy na koniec choroby. Wszystko to co będzie pomiędzy, będzie inne dla każdego pacjenta. 

To tylko jeden z przykładów, by uświadomić sobie, że to, co jest początkiem dla mnie, nie musi być tym samym w odczuciu kogoś innego. 

Każdy z nas ma swoją datę przyjścia na świat. Ma swój początek. I niezaprzeczalny fakt, że kiedyś nastąpi koniec. Koniec naszego istnienia. Tylko, że ten koniec przez każdego z nas może być zupełnie inaczej pojmowany. 

Ludzie uważają, że życie nie kończy się tu, na Ziemi. Trwa dalej… I tu można snuć obrazy istnienia form życia w tysiącach wersji. Na niebiańskich łąkach lub w piekielnych mękach. W naszym kolejnym, innym wcieleniu. Jako dusza błąkająca się po nieznanych boskich drogach. Albo jako nicość. NIC – bo to też istnieje w ludzkiej wyobraźni.  

Wierzysz w Boga? Jakiego? Twój Bóg jest pewnie inny niż mój, bo nasze wyobrażenia nie są identyczne. Potrzeby, które nosimy w sobie, kreują to, co chcemy widzieć. I wierzyć w to. Bóg jest jeden w wielu postaciach. I nie ma na to dowodu, że może być inaczej. 

Nie wierzysz w Boga? Rozumiem. Ale wyobraźnia nadal podsuwa ci obrazy końca. I tego, co pomiędzy początkiem i końcem. Nie unikniesz tego. Bo mamy rozum, bo myślimy pragniemy i czujemy. Nie ma pustki w odczuwaniu. Nawet wtedy, jeśli dopada nas depresja, rezygnacja, rozpacz, ból nie do wytrzymania. Wszystko ma swój koniec. To, co w życiu najlepsze i to co zdarzy się najgorsze. 

Ból psychiczny tworzy w nas powłoki pamięci, która z czasem się oddali. Często jednak istnieje tak głęboko, że nawet, gdy już wydaje się, że zapomnieliśmy, w jednej sekundzie znów może się odrodzić. Można z tym żyć, można przebaczyć, można się przyzwyczaić, bo ludzka natura jest fenomenalna i zdolna do rzeczy i działań, o które nawet siebie nie podejrzewamy.  

Ból fizyczny wydaje się prostszy. Nawet ten piekielny, gdy wyjemy jak zwierzę. Gdy wydaje się, że już go nie przetrzymamy. Gdy tracimy przytomność i nie potrafimy go udźwignąć…  Kiedy nadejdzie moment końca bólu – powoli zapomnimy jak trwał w nas. Ból rodzenia dziecka, ból doznany w nagłym wypadku, ból utraty ręki czy nogi… kiedyś odejdzie. “Fizycznie” go zapomnimy. 

Nieodzowną częścią naszego życia są choroby. Szczęśliwi ci, co doświadczają ich mniej niż inni. Albo mniej boleści. Lub zostali wyposażeni przez naturę w większą odporność na ból, niż inni ludzie.  

Mamy skłonność do porównań, a szczególnie z wiekiem pojawiają się w nas coraz to nowe obrazy cierpień i chęć opowiedzenia o nich innym. Ile to żartów krąży o starczych opowieściach własnych dolegliwości. Na szczęście większość z nas podchodzi do tego z dystansem. Wciąż jeszcze potrafimy się z siebie śmiać i wtedy te dolegliwości nie wydają się takie dramatyczne. 

 Do czasu… Zawsze uważałam, że jestem osobą odporną na ból, że potrafię sobie wiele rzeczy logicznie wytłumaczyć, że wiem, iż ból fizyczny musi się skończyć. Pomogą lekarstwa, pomoże lekarz, pomoże czas… Mądre podejście. Rozsądne i prawdziwe.

Ale gdy nadszedł moment, że ból stał się nie do zniesienia, noc nie przynosi najmniejszej ulgi – przeciwnie – człowiek nie kontroluje swego bólu, bo głowa nie chce słuchać żadnej logicznej rady. Rzucamy się po łóżku, tarzamy się po podłodze, jęczymy, krzyczymy, bo tak bardzo boli… I wtedy okazuje się, że odporność na ból, to raczej jakaś legendarna gadka. To opowieść tych, którzy kiedyś na swój własny ból doznali “końca” tego odczucia. I zapomnieli. Ból się skończył. Co było “pomiędzy” – minęło. 

Doktor najczęściej pyta – jak oceniasz swój ból w skali od 0 do 10? Mówię 8. Ty mówisz 10. Jeszcze ktoś inny 4… I każdy ma rację. Ma swój ból. Nikt nie jest taki sam. 

Ból fizyczny ma swoje fazy. Ma swoje lepsze i gorsze chwile. Jest różny. Nie bez przyczyny wymyślono dziesiątki określeń i nazw bólu: ostry, tępy, piekący, pulsujący, korzeniowy, rdzeniowy, przewlekły. Ach, końca nie widać!                            A w angielskim języku jest tych określeń jeszcze więcej. I w dodatku odpowiadając na pytanie lekarza, każdy z nas może użyć nieco innych określeń. I będzie miał swoją rację.

Ból jest sygnałem ostrzegawczym, że coś złego dzieje się w naszym organizmie. Spełnia więc poniekąd pozytywną rolę. Gdy jednak zaczyna być przyczyną naszego “szaleństwa”, gdy już nie potrafimy logicznie myśleć, działać, ból przestaje być naszym “sprzymierzeńcem”. Łączy się z nim tyle dodatkowych ubocznych skutków, że popadamy w apatię, depresję, brak kontaktu ze światem i ludźmi wokół. Nie jesteśmy sobą, nie kontrolujemy co się z nami dzieje…

Czy wtedy myślimy o tym, że ten ból – jak wszystko – będzie mieć swój koniec? 

A przecież koniec zawsze gdzieś istnieje. Bo gdzieś istnieje moment, gdy  zaczyna się nowy początek. By zacząć coś, musi nastąpić koniec. Taka dziejowa sinusoida. 

Niestety…! Liczy się tylko ten moment, TEN BÓL! Dlatego tak bardzo ból nas wyczerpuje nie tylko fizycznie, ale i psychicznie. Potrafi sprawić, że nie możemy myśleć, że nasze ruchy są niekontrolowane, a człowiek staje się “opętanym zwierzątkiem”. Zanim nastąpi moment, że ból zostanie złagodzony, że powoli od nas odejdzie, że “odpuści” – końca NIE widzimy… 

W każdym temacie, w każdej istocie. Bieg życia i śmierci. Początek choroby i jej wyleczenie. Ból, który się skończył. Zanim zacznie się kolejny. 

Istnienie świata się nie zatrzymuje. Toczy się w każdej nowej minucie. Wydaje się jednolitą ciągłością. Ale tak naprawdę składa się z miliona małych początków i końców.  

W mojej wyobraźni nie ma i nie będzie końca świata. Nie wierzę, że świat kiedyś runie. Choć mogę nie mieć racji.  Nie mogę przecież tego wiedzieć. 

Upadło Imperium Cesarstwa Rzymskiego, zaczynały się i kończyły najtragiczniejsze wojny, zmienia się technologia, myśli ludzkie, wynalazki, o jakich nie śniło się nikomu. Mija nienawiść i najpiękniejsza głęboka miłość. 

Nic nie jest stałe. Nic nie jest nam dane na zawsze. Wszystko, co się gdzieś zaczyna, kiedyś będzie mieć swój koniec. Może i kiedyś rozsypie się nasza planeta Ziemia… Ja wierzę w moc życia na Ziemi. W nieustanne zmiany bez końca świata…

Ból minie. Chociaż gdy mnie dopada, trudno mi w to uwierzyć. Ja przeminę. Ale życie będzie trwać dalej.

Ból ma tyle twarzy, ile jest ludzi na świecie. Ból jest mój i twój. Próbujemy zrozumieć kogoś ból, ale tak naprawdę to odczucie jest głęboko indywidualne.

***********************************************

Posłuchajmy jak śpiewa o bólu DonMajkel, muzyk młodego pokolenia. Ale lista jego utworów jest już całkiem długa.

---

POWRÓT